पिङ्गलछन्दःसूत्रम्
We do not have the original Pingala’s Chhanda Sutram (Prosody/Versification), but a derived work on it mentioning some sutras from the original work of Pingala. The present work is edited by some unknown person around 300 BCE. A brief commentary on it has been written by Halayudh. Chhanda is two types Loukika and Vaidika. In Rig Veda we have 13 types of Meters, such as Gayatri, Ushnig etc. Chhanda is the part of Vedanga (वेदाङ्ग). It is the opinion of Brihat Devata (बृहद्देवता) that समानछन्दसो याः स्युस् तच्छन्दः सूक्तमुच्यते.
मयरसत जभनलगसंमितं भ्रमति वाङ्मयं जगति यस्य।
स जयति पिङ्गलनागः शिवप्रसादाद्विशुद्धमतिः॥
त्रिगुरुं विद्धि मकारं लघ्वादिसमन्वितं यकाराख्यम्।
लघुमध्यमं तु रेफं सकारमन्ते गुरुनिबद्धम्॥
लघ्वन्त्यं हि तकारं जकारमुभयोर्लघुं विजानीयात्।
आदिगुरुं च भकारं नकारमिह पैङ्गले त्रिलघुम्॥
दीर्घसंयोग परं तथा स्वर व्यञ्जनान्तमूष्मान्तम्।
सानुस्वारं च गुरुं क्वचिदवसानेऽपि लघ्वन्त्यम्॥
आदिमध्यावसानेषु यरता यान्ति लाघवम्।
भजसा गौरवं यान्ति मनौ तु गुरुलाघवम्॥
त्रिविरामं दशवर्षं षण्मात्रमुवाच पिङ्गलः सूत्रम्।
छन्दोवर्ग पदार्थ प्रत्ययहेतोश्च शास्त्रादौ॥ । १.१ ।
प्रथमोऽध्यायः
द्वितीयोऽध्यायः
तृतीयोऽध्यायः
चतुर्थोऽध्यायः
पञ्चमोऽध्यायः
षष्ठोऽध्यायः
सप्तमोऽध्यायः
अष्टमोऽध्यायः
Halayudha Vritti on Pingala Chhanda Sutram
