चोदनालक्षणो ऽर्थो धर्मः-शबरभाष्यम् Chodana lakshn artha Dharma

चोदनालक्षणो ऽर्थो धर्मः -1.1.2

चोदनेति क्रियायाः प्रवर्तकं वचनम् आहुः. आचार्य चोदितः करोमीति हि दृश्यते. लक्ष्यते येन, तल् लक्षणम्. धूमो लक्षणम् अग्नेर् इति हि वदन्ति. तया यो लक्ष्यते, सो ऽर्थः पुरुषं निःश्रेयसेन संयुनक्तीति प्रतिजानीमहे. चोदना हि भूतं भवन्तं भविष्यन्तं सूक्ष्मं व्यवहितं विप्रकृष्टम् इत्य् एवंजातीयकम् अर्थं शक्नोत्य् अवगमयितुम्, नान्यत् किंचनेन्द्रियम्.

नन्व् अतथाभूतम् अप्य् अर्थं ब्रूयाच् चोदना, यथा यत्किंचन लौकिकं वचनं नद्यास् तीरे फलानि सन्तीति. तत् तथ्यम् अपि भवति, वितथम् अपि भवतीति.

उच्यते – विप्रतिषिद्धम् इदम् अभिधीयते ब्रवीति च वितथं चेति. ब्रवीतीति उच्यते ऽवबोधयति, बुध्यमानस्य निमित्तं भवतीति. यस्मिंश् च निमित्तभूते सत्य् अवबुध्यते, सो ऽवबोधयति. यदि च चोदनायां सत्याम् अग्निहोत्रात् स्वर्गो भवतीत्य् अवगम्यते, कथम् उच्यते न तथा भवतीति. अथ न तथा भवति, कथम् अवबुध्यते. असन्तम् अर्थम् अवबुध्यत इति विप्रतिषिद्धम्.

Continue Reading

मीमांसासूत्राणि- Mimamsha Sutram of Jaimini PT -1

Go for Chapter 7 to 12

अथातो धर्मजिज्ञासा -१,१.१

चोदनालक्षणोऽर्थो धर्मः -१,१.२

तस्य निमित्तपरीष्टिः -१,१.३

सत्संप्रयोगे पुरुषस्येन्द्रियाणां बुद्धिजन्म तत्प्रत्यक्षम् अनिमित्तं विद्यमानोपलम्भनत्वात् -१,१.४

Continue Reading

Mimamsha Sutram of Jaimini PT -2

मीमांसासूत्राणि

Chapter 1-6

Chapter 7- 12

श्रुतिप्रमाणत्वाच् छेषाणां मुख्यभेदे यथाधिकारं भावः स्यात् -७,१.१

उत्पत्त्यर्थाविभागाद् वा सत्त्ववद् ऐकधर्म्यं स्यात् -७,१.२

चोदनाशेषभावाद् वा तद्भेदाद् व्यवतिष्ठेरन्न् उत्पत्तेर् गुणभूतत्वात् -७,१.३

सत्वे लक्षणसंयोगात् सार्वत्रिकं प्रतीयेत -७,१.४

Continue Reading