द्वादश अध्याय-Nepali Translation
अर्जुन उवाच
एवं सततयुक्ता ये भक्तास्त्वां पर्युपासते ।
ये चाप्यक्षरमव्यक्तं तेषां के योगवित्तमाः ।।१ ।।
तपाईंको भजन कीर्तनमा लागिरहने निरन्तर युक्त छन् र अर्का थरी जसले अविनाशी अव्यक्त निराकार ब्रह्मको नै राम्ररी उपासना गर्छन् । तिनीहरुउपासक मध्ये उत्तम योग वेत्ता को हो ?
श्रीभगवानुवाच
मय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते ।
श्रद्धया परायोपेतास्ते मे युक्ततमा मताः ।।२।।
ममा मनलाई एकाग्र गरेर निरन्तर भक्तिमा लागेका ती भक्तजन अति श्रेष्ठ श्रद्धाले युक्त भएर मलाई उपासना गर्छन् उनी उत्तम योगी हुन् भन्ने मेरो मत छ ।
ये त्वक्षरमनिर्देश्यमव्यक्तं पर्युपासते ।
सर्वत्रगमचिन्त्यं च कूटस्थमचलं धु्रवम् ।। ३ ।।
सन्नियम्येन्द्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः ।
ते प्राप्नुवन्ति मामेव सर्वभूतहिते रताः।।४।।
तर जसले इन्द्रियग्रामलाई राम्ररी वशमा गरेर मनबुद्धिभन्दा पर सर्वव्यापी अकथनीय स्वरुप र सदा एकनास रहने अटल अचल निराकार अविनाशीको राम्रर उपासना गर्छन् उनी सबै भूतप्राणीको हितमा व्यस्त र सबवृत्र
समबुद्धिभएा योगीले पनिमलाई नै प्राप्त गर्छन् ।
क्लेशोsधिकतरतेषामव्यक्तासक्तचेतसाम् ।
अव्यक्ता हि गतिर्दुःखं देहविद्भरवाप्यते ।।५ ।।
तिनीहरु जो अव्यक्त निराकार ब्रह्ममा आसक्ति राख्छन्, लाई बढी क्लेश हुन्छ किनभने देहाभिमानीहरुद्वारा अव्यक्त विषयक गति दुखपूर्वक प्राप्त गरिन्छ ।
ये तुसर्वाणि कर्माणि मयि सन्न्यस्य मत्पराः ।
अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते ।।६ ।।
तर जुन मेरो परायण छन् सबै कर्महरुलाईममा समर्पण गरेर म सगुण लाई नै अनन्य भक्तियोगबाट ध्यानद्वारा उपासना गर्छन् ।
तेषमहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात् ।
सभवामि नचिरात्पार्थ मय्यावेशित चेतसाम् ।।७।।
हे पार्थ, तिनीहरु ममा चित्त लगाउने भक्तहरुको मैले संसार सागरबाट तुरुन्तै समुद्धार गरीदिन्छु ।
मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय ।
निवसिष्यसि मय्येव अत उध्र्वं न संशयः ।।८।।
ममा मन लगाउ, ममा बुद्धि लगाउ, त्यस पछि मलाई नै प्राप्त हुनेछौ । यसमा रत्तिभर शंका छेन ।
अथ चित्तं समाधातुं न शक्नोषि मयि स्थिरम् ।
अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छपतु. धनञ्जय ।।९।।
यदि तिमीले मनलाई ममा स्थिर गराउन सक्दैनौ भने हे धन१जय, अभ्यायोगद्वारा मलाई प्राप्त गर्ने इच्छा गर ।
अभ्यासे sप्यसमर्थोसि मत्कर्मपरमो भव ।
मदर्थमपि कर्माणि कुर्वन्सिद्धिमवाप्स्यसि ।।१०।।
यस अभ्यासमा पनि समर्थ छेनौ भने सबै कर्म मेरा लागि गर्ने व्रत लेउ । मेरालागि कर्महरु गर्दा पनि सिद्धि प्राप्त हुनेछ ।
अर्थतदप्यशक्तोsसि कर्तुं मद्योगमाश्रितः ।
सर्वकर्मफलत्यागं ततः कुरु यतात्मवान् ।।११।।
यदि मसंग योग मेरो प्राप्ति को आश्रित भएर यी सबै साधन गर्न असमर्थ छौ भने मन बुद्धि आदिमा विजय प्राप्त गरेर सर्वकर्मफल त्याग गर ।
श्रेयो हि ज्ञानभ्यासाज्ज्ञानाद्ध्यानं विशिष्यते ।
ध्यानात्कर्मफलत्यागस्तयागाच्छान्तिरनन्तरम् ।।१२।।
अभ्यासभन्दा ज्ञान श्रेय श्रेष्ठ छ, ज्ञानबाट ध्यान श्रेष्ठ छ, ध्यानभन्दा पनि कर्मफल त्याग श्रेष्ठ छ । किनभने त्यागगरे पछि तत्काल परमशान्ति प्राप्त हुन्छ ।
अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च ।
निर्ममो निरहंकार समदुखसुख क्षमी ।।१३।।
सन्तुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढ निश्चयः ।
मय्यर्पित मनोबुद्धिर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः ।।१४।।
जसले सबै प्राणीहरुमा द्वेष भाव रहित मित्रतापूर्ण र करुणापूर्ण ममतारहित अहंकार रहित सुखदुखमा सम, क्षमावान, सन्तुष्ट, मनइन्द्रियलाई संयत राखेको, दृढ निश्चयी र मनबुद्धि ईश्वरमा अर्पण गरेको छ भने यस्तो योगी मेरो भक्त मलाई प्रिय छ ।
यस्मान्नोद्वितजे लोको लोकान्नोद्विजते च यः ।
हर्षामर्षभयोद्वेगैर्मुक्तो यः स च मम प्रियः ।।१५।।
जसप्रति लोक उद्वेग प्राप्त हुंदैन र जो लोकप्रति उद्वेग भाव राख्दैन, जो हर्ष, अमर्ष, भय र उद्वेगबाट मुक्त छ भने त्यो भक्त मलाई प्रिय छ ।
अनपेक्ष: शुचिर्दक्ष उदासीनो गतव्यथ:।
सर्वारम्भपरित्यागी यो मद्भक्तः समे प्रियः ।।१६।।
जो अपेक्षारहित, शुद्ध, दक्ष, उदासीन, व्यथाबाट मुक्त छ त्यो सर्वारम्भ परित्यागी मेरो भक्त मलाई प्रिय छ ।
यो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न कांक्षति ।
शुभाशुभपरित्यागी भक्तिमान्यः स मे प्रियः ।।१७।।
न हर्षित हुन्छ,न द्वेष गर्छ, न शोक गर्छ, न आकांक्षा गर्छ, जो शुभ अशुभ त्याग गरिसकेको छ, यस्तो भक्तिमान व्यक्ति मलाई प्रिय छ ।
समःशत्रौ च मित्रे छ तथा मानापमानयो: ।
शीतोष्णसुखदुखेषु समः संगविवर्जितः ।।१८
जो शत्रु, मित्र, मान अपमानमा एक नाश छ, सर्दी गर्मी दुख सुखमा सम छ । सबै प्रकारका आसक्ति पत्यिाग गरिसकेको छ… ।
तुल्य निन्दास्तुतिर्मौनी सन्तुष्टो येन केनचित् ।
अनिकेतः स्थिरमतिर्भक्तिमान्मे प्रियो नरः ।।
निन्दा स्तुतिमा एक समानछ, मननशील छ, सामान्य जीवन निर्वाहबाट सन्तुष्ट छ, अनिकेत छ , स्थिर बुद्धि छ, यस्ते भक्तिमा मानिस मलाई प्रिय छ ।
ये तु धम्र्यामृतमिदंयथोक्तं पर्युमासते ।
श्रद्दधाना मत्परमा भक्तास्तेद्रतीव मे प्रियाः ।।२०
तर जुन श्रद्धावान मानिस मेरो परायण भइ यहां भनिएका धर्म मय अमृतलाई राम्ररी उपासना गर्छन् उनीहरु मलाई अति प्रिय छन् ।
ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे भक्तियोगोे नाम द्वादशोऽध्यायः ।।
