Isibhasiyai (Rishibhasita) | Prakrit Text with Sanskrit Commentary

इसिभासियां

Isibhasiyai (Rishibhasita) | Prakrit Text

​​
I/1नारद्’ अझायानं समत्तम् । /

सोयव्वं एव वदाति, सोयव्वं एव पवदति, जेणा समयं ||*१||
जीवे सव्वा-दुक्खाण मुच्चति । तम्हा सोयव्वातो परम् -‘ अत्थि ||*२||
soyaṃ tī देवनारदेन अरहता इसिणा बुईयाँ । ||*३||

pāṇātipātaṃ tivihaṃ tiviheṃnaṃ -‘ एव कुज्जा -a kārave: paḍhamaṃ ||*४||
सोयव्वा-लक्खणम् । मुसा-वदं तििवहं तििवहेणाम् ||*५||
-‘ एव बूया -a bhāsae: बिटियाँ सोयव्वा-लखननम् । अदत्त’ ādāṇaṃ ||*६||
तििवहं तििवहेणाम् -‘ एव कुज्जा -अ करवे: ततियम् सोयव्वलक्खणाम् ||*७||
. अब्बम्भ-परिग्गहं तििवहं तििवहेणाम् -‘ एव कुज्जा ||*८||
-a kārave: cautthaṃ soyavva-lkhaṇaṃ । ||*९||
सव्वां च सव्वाहिं च’ एव | सव्वा-कालान् च सववाहा /
निम्ममत्तं विमुत्तिं च | विरातिं च’ एव सेवते ||१||
सववतो विराते दन्ते | सववतो परिनिव्वुडे /
सववतो विप्पमुक्’ अप्पा | सव्व’ अत्थेसु समं परिचर्या ||२||
सव्वां सोयव्वं आदाय | aḍayaṃ uvahāṇavaṃ /
सव्वा-दुक्ख-प्पहिणे उ | सिद्धे भवती -इराए ||३||
सच्चं च’ एवोवसेवन्ति, दत्तं च’ एवोवासवन्ति, बम्भं च’ एवोवासवन्ति ||*१०||

सच्चं च’ एवोवाहनवं, दत्ताम् च’ एवोवाहनवं, बम्भं ||*११||
ग’ एवोवाहनवं । ||*१२||

एवं से बुढ़े विराते विपवे दन्ते दविए अलं ताई -ओ पुनर-अवि ||*१३||
इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*१४||

|| पढमं नारद अज्झ्याणं समत्तम् । ||१||

I/2 वज्जिपुत्’ अज्झायणम् । /

जस्स भीता पलायन्ति | jīvā kammaṇugāmiṇo /
तं एव’ आदाय गच्छन्ति | किच्चा दिन्नं वा वाहिणी ||१||
वज्जियापुत्तेना अरहता इसिणा बुइतं । ||*१||
दुक्खा परिवित्तसन्ति पाणा | maraṇā jamma-bhayā ya savva-sttā /
तस्सोवासमं गवेसमाने | अप्पे अरम्भ-भीरुए -आ सत्ते ||२||
गच्छति कमेहि से ‘उबद्धे, | पुनर-अवि आयाति से सयम्-कडेणाम् /
जम्मना-मरणायै ए | पुनर-अवि आयाति से स-कम्म-सित्ते ||३||
bīyā ankuraṇṇipphattī | ankurāto puṇo bīyaṃ /
bīe saṃvujjhamāṇammi | लंगर’ एव संपदः ||४||
bīya-bhūtani kammani | saṃsārammi aṇādie /
मोह-मोहित-चित्तस्सा | ततो कममना संतती ||५||
खच्चर-सेके फल’ उप्त्ती, | mūla-ghāte hataṃ phalaṃ /
फल’ अत्थी sincatī mūlaṃ, | फल-घाटी -a sincatī ||६||
मोहमूलम् अनिव्वाणाम् | saṃsāre savva-dehiṇaṃ /
मोह-मूलाणी दुःखनी | मोहमूलां च जम्मनाम् ||७||
दुक्खमूलं च संसारे | aṇṇāṇeṇeṇaṇaṇeṇa samajjitaṃ /
मिगारी व्वा सर’ उप्प्ती | हणे कममणि मुलातो ||८||
एवं से बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*२||
|| ii biiyaṃ वज्जिपुत्त’ अज्झायणम् ।||२||

1/३ दविल’ अज्झायणम् । / .

भविदावं खलु भो सव्वा-लेवोवरतेणम् । इन लेवोवलित्त खलु भो ||*१||
जीवा अनेकाजम्मा-जोणी-भय’ आवत्तं अणादीयम् अणवदग्गं दीह- ||*२||
म-अद्धं चातुरन्तं संसार-सागरं [ … ] वीतिकान्त शिवम् ||*३||
अतुल’ अमलम् अव्वाबाहं अपुनर्भवं अपुनर्-आवत्तं ससतन ||*४||
ṭhāṇam abhuvagāta ciṭhanti. से भवती सव्वा-काम-विराते ||*५||
सव्वा-संगतिते सव-सिनेः’ अतिकन्ते सव्व-वीरिया-परिनिव्वुडे सव्वा-कोहोवरते ||*६||
सव्वा-मनोवरते सव्वा-मायो’वरते सव-लोभोवरते सव-वास’ आदानोवराते सु-सव्वा-संवुडे
||*७||
सु-सव्वा-सव्वोवरते सु-सव्वा-सव्ववसन्ते सु-सव्व-परिवुडे, कत्थै सज्जति ||*८||
जाति या, तम्हा सव्वा-लेवोवरे भविसामि त्ति कौ ||*९||
असिएना दविलेणाँ अरहता इसिणा बुइतं । ||*१०||
सुहुमे वा बयारे वा | पाणे यतः त्वं विहिंसै /
rag-dosābhibhūt’ appā | लिप्पते पावकम्मुना ||१||
परिग्गहं गिनहते यतः उ | appaṃ vā jati vā bahuṃ /
gehī-mucchāya doseṇaṃ | लिप्पे पावकम्मुना ||२||
कोहं जो उ उदीरेइ | अप्पनो वा परस्सा वा /
तम्-निमित्तानुबन्धेन | लिप्पते पावकम्मुना ||३||
एवां जावा मिच्छादन-सल्ले । ||*११||
pāṇātivāto लेवो, | लेवो आलिया-वायणम् अदत्तं च /
मेहुना-गमनम् लेवो, | लेवो परिग्गहं च ||४||
कोहो बहुविहो लेवो, | लेवो मानो या बहुविधा-विधिओ /
māyā ya bahuvidhā levo, | लोभो वा बहुविधा-विधियो ||५||
तम्हा ते तम् विकिंचित्ता | पाव-कम्म-पवड्ढनम् /
उत्तम’ अथ-वर्’ अग्गाही | वीरियत्तै परिवै ||६||
खीरे दूसिं जधा पप्पा | विणासं उवागच्छति /
एवां रागो वा दोसो वा | बम्भसेरा-विनाशना ||७||
jadhā khīraṃ padhāṇaṃ ते | mucchaṇā’ jāyate dadhiṃ /
एवम् गेहि-प्पदोसेणाम् | पावकम्मं पवड्ढती ||८||
raṇṇe dav’ aggiṇā daḍhā | रोहन्ते वनपदवा /
कोह’ अग्गिणा तु दढाणः | दुक्खा दुक्खाण -इववुती ||९||
sakka vaṇhī -ivaretuṃ | vāriṇā jalito bahiṃ /
savvodahi-jaleṇāvi | मोह’ अग्गी दुनिवाराव ||१०||
जस्स एते परिन्नता | jatī-maraṇa-bandhanā /
से चिन्ना-जाति-मरणे | सिद्धिं गच्छती -ईराए ||११||
एवं से बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*१२||
|| taīyaṃ davil’ अज्झायणम् । ||३||

1/४ अङ्गरीसि-नम्’ अज्झायणम् । /

आयना-रक्खी पुरिसे परं किञ्चि आ जाणति ||*१||
असाहु-कम्मकारि खालु अयम् पुरिसे, पुनर-अवि पावेहिं कमेहिं ||*२||
कोडिज्जति -इच्चं समान वेणी । अङ्गरिसना भारदाएणाम् ||*३||
अरहता इसिना बुइतम् । ||*४||
-o saṃvasituṃ sakka | sīlaṃ jāṇittu māṇavā /
paramaṃ khalu पडिच्चन्ना | māyāe dutha-mānnasā ||१||
-इया-दोसे -इगुहन्ते | ciraṃ pi -ovadaṃsae /
`किहा मं कोवि -a jāṇe`, | jāṇe -‘ attaṇhiyaṃ sayaṃ ||२||
jeṇa jāṇāmi appāṇaṃ | āvī vā jati vā rahe /
अज्जयारिं अणज्जं वा | taṃ -āṇaṃ ayalaṃ धूवं ||३||
सुयाणी भित्तिः चित्तम् | कठे वा सुनिवेसिताम् /
मनुस्सा-हिदयम् पु-‘ इणाम् | gahaṇaṃ duvviyāṇaṃ ||४||
अण्णहा स मने होइ, | aṇṇaṃ kuṇanti kammuṇā /
aṇna-m-aṇāṇāni bhāsante, | मनुस्सा-गहने हु से ||५||
तन-खानु-कण्डक-लता | ghaṇāni vallī-ghaṇāni gahaṇāni /
saḍhaṇṇiyaḍi-saṃkulaiṃ | मनुस्सा-हिदयैं गहणानि ||६||
भुञ्जित’ उच्चवाए भोए | saṃkappe kaḍa-māṇase /
ādāṇa-rakkhī purise | परं किञ्चि -a jāṇati ||७||
अदुवा परिसा-मज्झे | aduvā vi rahe kaḍaṃ /
ततो -इरिक्खा अप्पाणाम् | मयूरकम्मे -इरुम्भति ||८||
दुप्पचिणान् सपेहै | aṇāyāraṃ ca appaṇo /
अणुवाथितो सदा धम्मे | सो पच्चा परिताप्पति ||९||
सुप्पैणान् सपेहै | āyāraṃ vā vi appaṇo /
सुपतिथितो सदा धम्मे | सो पच्चा उ -अ तप्पति ||१०||
पुववरत्तवरत्तम्मी | saṃkappeṇa bahuṃ kaḍaṃ /
सुकडां दुक्कडं वा वि | कत्तारं अनुगच्छै ||११||
सुकडां दुक्कडं वा वि | appaṇo yāvi jāṇati /
-a ya -aṃ aṇo vijāṇāti | सुक्काडम् -‘ एव दुक्कडां ||१२||
-arṃ kallāṇakariṃ pi | pāvakāriṃ ti bāhirā /
पावकरीं ति -aṃ būyā | सिलमन्तो त्ति बाहिरा ||१३||
coraṃ pi tā pasaṃsanti, | मुनी वि गरिहिज्जति /
-अ से इत्तावता कोर, | -अ से इत्तावता मुनि ||१४||
-‘ aṇṇassa vayaṇā ‘कोर, | -‘ aṇṇassa vayaṇā ‘मुनी /
अप्पा अप्पा वियाणाति | जे वा उत्तममन्नानिनो ||१५||
जय मे परो पसांसाति | asādhuṃ sādhu māniyā /
-अ मे सा ताये भासा | appāṇaṃ asamāhitaṃ ||१६||
जय मे परो विगरहति | sādhuṃ santaṃ -irangaṇaṃ /
-a me s’ akkosae bhāsā | appāṇaṃ susamāhitaṃ ||१७||
जं उलूका पासंति | jaṃ vā -indanti vāyasā /
-indā vā सा पासंसा वा | वायु जाले व्व गच्छती ||१८||
जं च पाले पासंसन्ति | jaṃ vā -indanti kovidā /
-indā vā सा पासंसा वा | पप्पा ति कुरुए जागे ||१९||
यतः जत्थ विज्जति भावो | यतो वा जत्थ -आ विज्जति /
सो सभावेण सववो वि | लोकम्मि तु पवत्ताति ||२०||
विसां वा अमातं वा वि | sabhāvena uvaṭhitaṃ /
canda-sūrā maṇī jotī | तमो अग्गी द्वे खितिषु ||२१||
वदातु जने जं से इच्चियाँ, | किम् -उ कलेमि उदीणम् अप्पनो? /
भविता मम -‘ अत्थि एलिसे | इति सङ्खाए -a saṃjalām’ ahaṃ ||22||
अक्खोवञ्जनं आदाय | sīlavaṃ susamāhite /
appaṇā c’ एव-म-अप्पानं | कोदितो वहते रहाम् ||२३||
सील’ अक्खा-रहं आरुढो | -āṇa-daṃsaṇa-sārathī / ८.
appaṇā c’ एवा appāṇāṃ | कोदित्ता सुभं एहति ||२४||
एवं से बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*५||

|| चौत्थं अङ्गरीसि-नम्’ अज्झायणम् । ||४||

I/5 पुप्पसाला-नम्’ अज्झायणम् । /

māṇā paccotarittāṇaṃ viṇae अप्पा-‘ उवदंसे । ||*१||
पुप्पसालपुत्तेना अरहता इसिना बुइयाँ । ||*२||
puḍhaviṃ āgamma सिरसा | ठले किच्चाणा अञ्जलिं /
पाणा-भोजना से चिच्चा | सव्वां च सय-‘ आसनम् ||१||
-amaṃsamāṇassa sadā | santī āgamma vaatī /
कोढ़-मन्ना-प्पहीणस्स | ātā jāṇai पज्जवे ||२||
-a pāṇe atipatejjā | aliyādiṇṇaṃ cha vajjae /
-a mehunaṃnaṃ c sevejjā, | भावेज्जा अपरिग्गहे ||३||
कोध-मना-परिणस्स | ātā jāṇati pajjave /
kuṇimaṃ च -a sevejjā, | समाधिं अभिदंसाए ||४||
एवं से बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*३||
|| पंचमं पुप्पसाला-नम्’ अज्झायणम् । ||५||

I/6 वक्कलचिरी-नाम’ अज्झायणम् । /
तं एव उवरते मातङ्गसड्ढे कायभेदाति आयतितम उदाहरे ||*१||
देवदानवानुमतम् । तेनेमं खलु भो लोकं सनारामरम् ||*२||
वसीकतस्य एव मणनामी कृते अहं बेमि । वियत-वागलचिरिणा ||*३||
अरहता इसिना बुइतम् । ||*४||
-अ -अरी-गणपसत्ते | अप्पनो या अबन्धवे ! /
पुरीस् ! जट्टो वि वच्चह | तत्तो वि जुधिरे जने ||१||
-इरङ्कुसे वा मातङ्गे | चिण्णा-रस्सी हे वि वा /
-आण-प्पग्गह-पभठे | विविधाम् पावते -अरे ||२||
-āvā akaṇndhara va | सगरे वायुनेरिता /
cancalā dhāvate -āvā | in सभाओ अकोवित् ||३||
मुक्कं पुप्फं वा आगासे | -इराधारे तु से -अरे /
दधा-सुम्बनिबद्धे तु | विहरे बलवं विहिं ||४||
सुत्त-मेत्ता-गतिं च’ एव | गंतुकामे वि से जहा /
एवां लद्धा वि सं-मग्गं | सभाओ अकोविते ||५||
जं तु परम् -अवाएहिं | ambare vā vihaṃgame /
दधा-सुत्तानिबद्धे त्ति | ||६||
-आण-प्पग्गह-संबन्धे | धितिमं पाणिहित’ इण्डी /
सुत्त-मेत्ता-गती च’ एव | tadhā sādhū -इरङ्गणे ||७||
सच्चन्दगतिपयारा | jīvā saṃsāra-sāgare /
कर्म-संतान-संबन्ध | हिण्डन्ति विविहं भवम् ||८||
इत्थि-‘उगिद्धे वसए | अप्पनो या अबन्धवे /
जत्थो वि वज्जति पुरीसे | तत्तो वि जुधिरे जने /
मन्नाति मुक्कं अप्पानं, | पढिबद्धे पलायते ||९||
वियत्ते भगवं वक्कलचिरि उग्गा-तव त्ति। ||*५||
एवं सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*६||
|| चठं वक्कलचिरी-नाम’ अज्झायणम् । ||६||

I/7 kummāputta-nām’ अज्झायणम् । /

savvaṃ dukkh’ āvahaṃ dukkhaṃ, dukkhaṃ saūsuyattaṃ. ||*१||
दुक्खि वा दुक्करा-चरियं कारित्ता सव्वा-दुक्खं खवेति ||*२||
तव । tamhā adiṇa-māṇaso dukkhi savva-dukkhaṃ तितिक्खेज्जासि ||*३||
त्ती कुम्मापुत्तेना अरहता इसिना बुइयाँ । ||*४||
jaṇa-vādo -a taejjā | अच्छित्तं तव-संजमे /
समाधिं च विराहेति | जे ऋथ-चरियं परे ||१||
अलस्सेनावि जे केइ | ussuattaṃ -a gacchati /
तेणावि से सुही होई, | किं तु सद्धि परक्कमे ||२||
अलस्सं तु परिण्णै | jātī-maraṇa-bandhaṇaṃ /
उत्तम’ अथ-वर्’ अग्गाही | वीरीयातो परिवै ||३||
kāmaṃ akamakarī | attattāe parivvae /
सवज्जं -इरवज्जेन | परिणै परिवएज्जासि त्ति ||४||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इक्क-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*५||
|| सत्तमं कुम्मापुत्त-नाम’ अज्झायणम् । ||७||

1/८ केतलि-नम्’ अज्झायनं अथमं । /

āraṃ duguṇeṇaṃ, pāraṃ एक-गुणेणाम् । केतलिपुत्तेन ||*१||
इसिना बुइताम् । ||*२||
इया उत्तम-गंथ-चेयाए | रह-समीया लुप्पन्त’ इव’ अच्चती /
समियां वोच्चिन्दा पावयम् | कोसर-कीडे वा जहै बन्धनम् ||१||
तम्हा ईयम् वियान्य गन्थ-जलं दुक्खं दुह’ आवाहम् ||*३||
चिण्डिया ठै संजमे । से हु मुनि दुक्खा विमुच्चै । ||*४||
एवं सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*५||
|| केतलि-नम्’ अज्झायनं अथमम् । ||८||

I/9 महाकासव’ अज्झायणम् । /

jāva jāva जम्मं तव तवा कमम् । kammuṇā khalu bho ||*१||
पाय सिया, समियाँ उवनिचिज्जै अवचिज्जै या । महै-महाकासवेणम् ||*२||
arahatā isiṇā buiyaṃ । ||*३||
kammuṇā khalu bho appahīṇeṇaṃ puṇar-avi अगच्छै हत्थ- ||*4||
च्चेयणानि पाय-च्छेयणानि एव कण्ण नक्क उथ जिब्बा, सीसा- ||*५||
दानानि, उदीणानि जीवो कोआणानि पिआणानि तज्जनानि तलाणानि, ||*६||
वहाणैं बन्धनैं परिकिलेसनैं, अन्दु-बन्धनैं नियला- ||*७||
बन्धनानि जवाजीवा-बन्धनानि नियला-जुयाल-संकोड-मोढाणैं हिय’ ||*८||
उप्पाण्डैं दसा-‘ उप्पाण्डैनैं उल्लम्बनैं ओलम्बनैं घनसानैं ||*९||
gholaṇāiṃ pīlaṇāiṃ sīha-pucchaṇāiṃ kaḍaggi-dahaṇāiṃ ||*१०||
भट्ट-पाण-निरोहणैं, दोगच्चैं दोभट्टैं डोमणस्सैं ||*११||
bhāu-maraṇāiṃ bhaini-maraṇāiṃ putta-maraṇāiṃ धूय-maraṇāiṃ bhau-maraṇāiṃ aṇṇāṇāni ya
||*12||
सयणा-मित्त-बन्धु-वग्ग-मरणायैं तेसिं च -अं दोगच्चैं दोभट्टैं डोमनास्साईं ||*१३||
अप्पिया-संवासैं पिया-विप्पाओगैं hīlaṇāiṃ khiṃsaṇāiṃ ||*14||
garahaṇāiṃ pavvahaṇāiṃ paribhaṇāiṃ āgaḍhaṇāiṃ aṇṇayraiṃ ||*15||
च दुक्ख-दोमनस्सैं पच्चनुभवमणे अणैयम् ||*१६||
अणवदग्गं दीह-म-अद्धं चौरन्त-संसार-सागरं अणुपरियाति ||*१७||
. kammuṇā pahīṇeṇaṃ khalu bho jīvo no āgaccihiti ||*१८||
हत्थ-च्छेयणानि तैं च’ एव भानियवैं जवा संसार-कान्तारं ||*१९||
वीईवैत्त सिवं अयलं अरुयं अवक्खायं अव्वाबाहम् ||*२०||
अपुनर्-अवत्तं ससायं ठानं अब्भुवगाए चिट्ठाति। ||*२१||
कममूलं अनिव्वाणम् | saṃsāre savva-dehiṇaṃ /
kamma-mūlāiṃ dukkhaiṃ | कममूलं च जम्मनाम् ||१||
saṃsāra-saṃtaī-mūlaṃ | puṇṇaṃ pāvaṃ pure-kaṃ /
puṇna-pava-nirohāya | सम्मं संपरिव्वै ||२||
पुण्ण-पावस्स आयने | परिभोगे यावि देहिणाम् /
saṃtaī-bhoga-paoggaṃ | puṇaṃ pāvaṃ sayaṃ kaḍaṃ ||३||
संवरो निज्जारा च’ एव | पुण्ण-पाव-विनासनम् /
संवरं निज्जारं च’ एव | सववाहा सम्मं आयररे ||४||
मिच्छत्तं अनियति या | pamāo yāvi -egahā /
kasāyā c’ एव योगा या | कम्म्’ ādāṇassa kāraṇaṃ ||५||
जहा अण्डे जहा बीए | tahā kammaṃ sarīriṇaṃ /
saṃtaṇe c’ एव भोगे य | नाना-वर्णात्म अच्छै ||६||
निव्वत्ती वीरियम् च’ एव | संकप्पे या अनेगहा /
नाना-वना-वियक्कस | दरम् एयम् हि कमुणो ||७||
एसा एव विवण्’ आसो | saṃvuḍo saṃvuḍo puṇo /
कामसो संवरो नेओ | देसा-सव्वा-विकप्पियो ||८||
sopāyāṇā nirādāṇā | विपाकेयरा-संजुया /
उवक्कमेना तवसा | निज्जारा जये स्या ||९||
संततां बन्धे कमम् | निज्जरेइ या संतताम् /
संसार-गोयरो जीवो, | विसेसो उ तवो माओ ||१०||
in anchor खन्धखण्डीयो | jahā bhavai vīruho /
kammaṃ tahā tu jivāṇaṃ | sārā sārataraṃ ṭhitaṃ ||११||
उवक्कमो य उक्केरो | saṃchobho khavaṇaṃ tathā /
बद्धा-पुथा-निधत्तान, | वेयाणा तु -इकायिते ||१२||
ukkaḍdhantaṃ jadhā toyaṃ | sarijjantaṃ jadhā jalaṃ /
संखविज्जा, -idāṇe vā | pāvaṃ kammaṃ udīratī ||१३||
अप्पा थिति सरीराणम् | bahuṃ pāvaṃ ca dukkaṃ /
puvvaṃ बज्जिज्जते पवं, | तेन दुक्खं तवो मयम् ||१४||
खिज्जन्ते पावकम्मणि | जुत्ता-योगा धिमतो /
देसा-कम्म-क्खाय-भूता | जयन्ते ऋद्धियो बाहू ||१५||
विज्जोसाहिणिवाणेसु | वत्थु-सिक्खागतीसु य /
तव-संजाम-पयुत्ते य | विमद्दे होति पच्चो ||१६||
दुक्खं खवेति जुत्त’ अप्पा | पावं मिसे वि बन्धने /
जाधा मिसे वि गाहम्मी | visa-pupphāṇa chḍḍaṃṃ ||१७||
सम्मत्तं च दयम् च’ एव | sammam āsajja dullahaṃ /
-a ppamāejja मेधावी | मम्मा-गहं जहारिओ ||१८||
-एहा-वत्ती-क्खे दिवो | jahā cayati saṃtatiṃ /
āyāṇa-bandha-rohammi | तह ‘प्पा भव-संतैं ||१९||
दोस’ आदने -इरुद्धम्मि | sammaṃ satthāṇusāriṇā /
puvv’ āutte य विज्जाए | khayaṃ vāhī -य्याच्चती ||२०||
majjaṃ dosā visaṃ vaṇhī | गः’ आवेसो अणम् अपि / .
dhaṇaṃ dhannaṃ च जीवाणम् | विण्णेयं धुवं एव तन ||२१||
कम्म्’ āyāṇe ‘वरुद्धम्मि | sammaṃ maggāṇusāriṇā /
puvv’ āutte य -इज्जिन्ने | खयाँ दुक्खं नियकचती ||२२||
पुरीसो रहं आरुढो | जोग्गाए सत्त-संजुतो /
विपक्खं -इहाणम् -ई, | सम्मद-दिठी तहा अणाम् ||२३||
वह्नि-मारुय-संयोग | jahā hemaṃ visujjhatī /
सम्मत्त-नान-संजुत्ते | tahā pāvaṃ विसुज्झती ||२४||
jahā ātava-saṃtattaṃ | वत्थं सुज्झै वरिणा /
सम्मत्त-संजुतो अप्पा | tahā jhāṇeṇena sujjhatī ||२५||
कञ्चनस्स जहा धऊ | jogeṇaṃ muccae malaṃ /
aṇāīe वि संताने | तव कम-संकरं ||२६||
वत्थ’ अदिस्स सुज्झेसु | saṃtāṇe gahaṇe tahā /
दिठन्तं देसा-धम्मित्तं, | सम्मं ईयम् विभावे ||२७||
āvajjati samugghāto | yogaṇaṃ cha -irumbhaṇaṃ /
aniyaī एव सेलेसी ​​| सिद्धि कम-क्खाओ तहा ||२८||
-आवा वा वारि-मज्झम्मी | खिणा-लेवो अणाउलो /
rogī vā rogaṇṇṇimmukko | सिद्धो भवती -इराओ ||२९||
पुव-योगा असंगत | kāo vāyā maṇo i vā /
एगतो आगति च’ एव | in kammabhāva -a विज्याति ||३०||
परम् ​​-अव’ अग्गहाभवा | suhī āvaraṇa-kkhayā /
अत्थि लक्खन-सब्बावा | निक्को सो परमो धुवं ||३१||
दव्वातो खित्ततो च’ एव | kālato bhāvato tahā /
-iccāṇiccaṃ तु विन्नेयम् | संसारे सव-देहिणाम् ||३२||
गम्भीरम् सव्वाओभद्दां | सव्वा-भाव-विभावनाम् /
dhaṇṇā ji-‘ āhitaṃ maggaṃ | सम्मं वेदन्ति भावो ||३३||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इक्क-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*२२||
|| नवमं महाकासव’ अज्झायणम् । ||९||

I/10 तेतालिपुत्त-नाम’ अज्झायणम् । /

ko kaṃ ṭhāvei -‘ aṇnattha sagaiṃ kamāiṃ imāiṃ? सद्धेयम् ||*१||
khalu bho samana vadanti, saddheyaṃ khalu māhaṇā, ||*२||
अहं अहंकार ‘सद्धेयं वदिसामी । तेतालिपुत्तेना अरहता इसिणा ||*३||
बुइयाम् । ||*४||
सपरिजनं पि -आमा मम अपरिजनो त्ति को मे तान् सद्दाहिस्सति? ||*५||
सपुत्तं पि -आमा मम अपुत्ते त्ति को मे तं सद्दहिस्साति? ||*६||
एवं समित्तं पि -आम मम, सवित्तं पि -आम मम, ||*७||
सपरिग्गहं पि -आम मम । दान-माना-सक्कारोवायरा- ||*८||
संगाहिते तेतालिपुत्ते ससायण-परिजने विरागं द्वारे, को मे तन ||*९||
सद्दहिस्सति? जाति-कुल-रूवा-विनावयारा-सालिनी पोइला मौसिकार- ||*१०||
धूता मिच्छां विप्पडिवन्ना, को मे तन सद्दहिस्साति? काल- ||*११||
क्कम-नीति-विसारदे तेतलिपुत्ते पसादं द्वारं त्ति को मे तां सद्दहिस्साति? तेतालिपुत्तेन ||*१२||
अमचेणाम् गिहां पविष्टा तालापुडाके विसे खातिते ||*१३||
त्ति से वि या पढिहते त्ति को मे ताम् सद्दहिस्साति? तेतालिपुत्तेन अमच्चेन ||*१४||
महति-महालायं रुक्खं दुरुहितः पासे चिन्ने, तहा ‘वि -आ ||*१५||
माए, को मे तम् सद्दहिस्साति? तेतालिपुत्तेन महाति-महालयम् पासनं गीवाए ||*१६||
बन्धित अत्थाहाए पुक्खरिणीए अप्पा पक्खित्ते, तत्थ’ अवि या ||*१७||
-अं थाहे लद्धे, को मे तम् सद्दहिस्साति? तेतालिपुत्तेन महति-महालियां ||*१८||
कठ-रासिं पल्लीवेत्त अप्पा पक्खित्ते, से वि या से अगनि- ||*१९||
käe vijhāe, को मे ताम् सद्दहिस्साति? ||*२०||
tae -aṃ sā puilā nūsiyāradhūtā panca-vaṇṇāiṃ सखिन्खिनितैं ||*21||
पवरा-वत्थैं परिहिता अन्तलिक्खा-पड्वन्ना एवम् ||*२२||
vayāsī: ,,āuso tetaliputta, एहि ता āyāṇāhi: पुराओ विट्ठिन्ने गिरि- ||*23||
सिहार-कन्दर-प्पवते, पिठाओ कम्पेमने व्व मेइणि-तलं, ||*२४||
हन्ते व्व पायवे, -इप्पोडेमाने व अम्बर-तलं, ||*२५||
सव्वा-तमो-रासि व्वा पिण्डिते, पच्चक्खं इवा सयम् कतन्ते ||*२६||
भीम-रवं करन्ते महा-वरणे समुथिये, उभाओ-पासं ||*२७||
चक्खुननिवाए सुपाण्डा-धनु-जन्त-विप्पमुखा पुंख-मेत्तावससे ||*२८||
धरणी-प्पवेसिणो सार -इपतन्ति, हुयवाह-जाला-सहस्स- ||*२९||
संकुलं समन्ततो पलित्तं धधगेति सववरणं, अचिरेणा ||*३०||
या बाला-सूर-गुञ्जाद्ध-पुञ्ज-निकारा-पाकासं झियाइ इङ्गाल- ||*३१||
भूतं गिहं । औसो तेतालिपुत्ता, कट्टो वायामो?” ||*३२||
ताते -अं से तेतालिपुत्ते अमच्चे पोइलं मूसियराधूयम् ||*३३||
एव वायसी: पोइले, एही ता आयाहि: भीयस्सा खालु भो पववज्जा, ||*३४
|| .. ] स-वाहन-किच्‍चम् || *
३५
|| | * 38
||​​​​ ||*४|| . हे उदीरेति, -ओ तन ||* ५|| vedaṇā khobhaṇā ghaaṇā phandaṇā calaṇā udīraṇā taṃ taṃ ||*७|| भावम् परिणामे । सो खलु अप्पानं च परं च चौरन्ताव ||*८|| saṃsāra-kantarāo तातीति सो । ||*९|| असंमूढो उ जो -एता | मग्ग-दोसा-परक्कमो / गमनिज्जां गतिं -आउं | jaṇam pāveti gāmiṇaṃ ||१|| सिठा-कम्मो तु जो वेज्जो | सत्थ-कम्मे या कोविओ / .

मोयानिज्जातो सो पति | रोग मोतेत्स रोगिणाम् ||२||
संजोए जो विहाण तु | davvāṇaṃ guṇa-lāgheve /
सो उ संजोगणनिप्पन | सव्वां कुणै कारियम् ||३||
विज्जो’ पायरा-विण्णाता | यतो धीमं सत्त-संजुतो /
सो विज्जं सहैत्तानं | कज्जं कुणै तक्-खननम् ||४||
-इवत्तिं मोक्खा-मग्गस्स | sammaṃ because you vijāṇati /
राग-दोसे -इराकिच्चा | से उ सिद्धिं गमिस्सति ||५||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*१०||
|| मंखालीपुत्त-नाम’ अज्झायणम् । ||११||

I/12 jaṇṇavakkiya-nām’ अज्झायणम् । /

java tāva lo’ esaṇā tāva tāva vitt’ esaṇā, java tāva vitt’ esaṇā ||*१||
ताव तव लो’ एसाना । से लो’ एसानं च वित्त’ एसानं च परिण्नाए गो- ||*२||
पहेणां गच्छेज्जा, -ओ महापहेणाम् गच्छेज्जा । जण्णवक्केण ||*३||
अरहता इसिना बुइतम् । ||*४||
तम्-यहा: ||*५||
याहा कवोता या कविञ्जला या | gāo carantī iha pātarāsaṃ /
एवम् मुनि गोयरिया-प्पविठे | -ओ गन्ध -ओ वि या संजलेज्जा ||१||
पंचवाणीमक-सुद्धं | जो भिक्खां एसाणाए essayjā /
तस्सा सुलाद्धा lābhā | हणनाए विप्पमुक्क-दोसस्सा ||२||
panthāṇaṃ rūva-saṃbdhaṃ | फल’ आवत्तिं च चिन्ते /
कोह’ आतिणाम् विवाकञ्च च | अप्पनो या परस्स या ||३||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*६||
|| जण्णवक्कीय-नम’ अज्झायणम् । ||१२||

I/13 bhayāli-nām’ अज्झायणम् । /

किम-अत्थं -‘ अत्थि लवण्णताए? मेतेज्जेना भयलिना अरहता ||*१||
इसिना बुइताम् । ||*२||
-ओ ‘हं खलु हो अप्पनो विमोया-‘ अथताए परं अभिभविसामि ||*३||
, मा -अं मा -अं से पारे अभिभूयमने ममा च’ एव ||*४||
अहिताए भविस्सति। ||*५||
ātāṇāe u सववेसिं | gihi-būhaṇatā-rae /
संसार-वास-सन्तानं, | कहां मे हन्तुम् इच्चसि? ||१||
सन्तस्स करणम् -‘ अत्थि, | -आसतो करणं भावे /
बहुधा दिठं इमां सुठु: | -आसतो भव-संकारो ||२||
सन्तम् एतम् इमां कमम् | दरे-‘ एते-‘ उवथियम् /
-इमित्त-मेत्तम् परो एत्थ, | मज्झ मे तु शुद्ध कडां ||३||
खच्चर-सेके फल’ उप्त्ती, | mūla-ghāte hataṃ phalaṃ /
फल’ अत्थी sincatī mūlaṃ, | फल-घाटी -a sincatī ||४||
लुप्पती जस्स जं अत्थि, | -āsantaṃ kiṃci luppatī /
सन्ततो लुप्पती kiṃci, | -āsantaṃ kiṃci लुप्पती ||५||
`अत्थि मे’ इति तेन देति; | `न’ अत्थि मे` तेना देइ मे /
जय से होज्जा, -अ मे देज्जा; | -‘ अत्थि से, तेन देइ मे ||६||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*६||
|| bhayāli-nām’ अज्झायणम् । ||१३||

I/14 bāhukaṇṇām’ ajhayaṇaṇaṃ. / .

juttaṃ ajutta-yogaṃ -a pamāṇam इति बाहुकेणा अरहता ||*1||
इसिना बुइताम् । ||*२||
अप्पनीया खालु भो अप्पानं समुक्कसिया -आ भवती बद्धा- ||*३||
सिन्धे -अरवती, अप्पानिया खालु भो या अप्पानं समुक्कसिया ||*४||
समुक्कसिया -a भवती बद्ध-सिन्धे सेठी। एवम् च’ एव ||*५||
अनुयोये जनाहा खलु भो समना महाना: गामे अदु वा ||*६||
रणे अदु वा गामे -ओ वि रणे ||*७||
अभिनिस्से इमां लोगां, पर-लोगं पाणिस्से, ||*८||
दुहओ वि लोके अपतिथिते । अकामाए बाहुए मते ति अकामाए कारए ||*९||
तवं अकामाए काल-गए -अरकम् पत्ते, अकामाए पव्वै, अकामते कारते तवं, ||*१०||
आकामाए काल-गए, सिद्धिं पत्ते अकामाए। ||*११||
सकमाए पव्वै, सकमाए कारते तवं, सकमाए काल-गते -अरे ||*१२||
पत्ते, सकमाए कारते तवं, सकमाए काल-गतिÑसिद्धिं पत्ते साकामाए! ||*१३||
एवम् से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*१४||
|| bāhukaṇṇām’ ajhayaṇaṃ. ||१४||

I/15 मधुरायणिज्जनाम्’ अज्झायणम् । /

[1.] sāyā-dukkheṇa अभिभूते दुक्खी दुक्खां उदीरेति, ||*1||
asāta-dukkheṇa abhibhūte dukkhi dukkhaṃ udīreti? sātā-dukkheṇa अभिभूते दुक्खी दुक्खां
उदीरेति, -o asāta-dukkheṇa अभिभूते दुक्खी दुक्खां उदीरेति ||*२||
[2.] sātā-dukkheṇa abhibhūtassa dukkhiṇo दुक्खां उदीरेति, ||*3||
asātā-dukkheṇa abhibhūyassa dukkhi dukkhaṃ udīreti? sātā-dukkheṇa abhibhūtassa dukkhī
दुक्खां उदीरेति । ||*४||
पुच्चा या वागरणं च. [3.] सन्तम् दुक्खी दुक्खं उदीरेति, ||*५||
asantaṃ dukkhi dukkhaṃ उदीरेति? santaṃ dukkhī dukkhaṃ udīreti, साता-दुक्खेणा
अभिभूतस्स ||*६||
उदीरेति, -ओ असन्तं दुक्खी दुक्खं उदीरेति मधुरायणेना अरहता ||*७||
इसिना बुइताम् । ||*८||
दुक्खेणा खलु भो अप्पहिणेणाम् जीए अगच्छन्ति हट्ठा- ||*९||
ccheyaṇāiṃ pāda-ccheyaṇāiṃ evaṃ -avam’ अज्झतन-गमाएणाम् ||*१०||
-eyavvaṃ jāva sāsataṃ nivvāṇam abhuvagatā ciṭhanti, -अवरं ||*11||
दुक्खभिलावो । ||*१२||
पावमूलं अनिव्वाणम् | saṃsāre savva-dehiṇaṃ /
पाव-मूलाणी दुःखनी | मयूरमूलां च जम्मनाम् ||१||
संसारे दुक्ख-मूलां त्वं | pāvaṃ kammaṃ pure-kaḍaṃ /
पावकम्मण्ण्रोधया | सम्मं भिक्खू परिवै ||२||
सभे सति कन्दस्स | dhuvaṃ vallīya rohaṇaṃ /
bīe saṃvujjhamāṇaṇaम्मि | लंगर’ एव संपदः ||३||
सभे सति पावस्सा | dhuvaṃ dukkhaṃ pasūyate /
-आसतो मैया-पिण्डे | -ivvatti tu ghaḍ’ ādiṇaṃ ||४||
सभे सति कन्दस्स | jahā vallīya rohaṇaṃ /
bīyāto अङ्कुरो c’ एव, | धूवं वल्लीय अङ्कुर ||५||
मयूर-घते हतम् दुक्खम् | puppha-ghāe jahā phalaṃ /
विद्धाए मुद्धा-सूई | कतो तलस्सा संभवे? ||६||
खच्चर-सेके फल’ उप्त्ती, | mūla-ghāte hataṃ phalaṃ /
फल’ अत्थी सिन्चाए mūlaṃ, | फल-घाटी न सिञ्चति ||७||
दुक्खितो दुक्खघताय | dukkhāvettā sarīriṇo /
paḍiyāreṇa दुक्खस्स | दुक्खं अञ्ञं -इबन्धै ||८||
दुक्खमूलं पुरा किच्च | दुक्खं आसज्ज सोयति /
गहितम्मि अने पुव्विं | in अदैत्तः -अ मुच्चै ||९||
āhār’ atthī जहा पाले | वंहिं सप्पं च गेनहती /
tahā mūḍho suh’ athī tu | मयूरम् अण्णाम् पकुववती ||१०||
पावं परस्सा कुव्वन्तो | हसती मोह-मोहितो /
मच्चो गलं गसन्तो वा | viṇighātaṃ -a pasatī ||११||
पच्चुप्णा-रसे गिद्धो | मोह-मल्ल-पनोलितो /
दित्तं पावति उक्कंठं | वारि-मज्झे वा वाराणा ||१२||
परोवघाता-तल्लिच्चो | दप्प-मोहा-माल’ उद्धुरो /
सीहो जरो दुपाणे वा | गुण-दोसं -a vindatī ||१३||
स-वसो पावं पुरो-किच्चा | dukkhaṃ vedeti dummatī /
असत्त-कण्ठा-पासो वा | मुक्का-धारो दुह’ ऐओ ||१४||
पावं जे उ पकुव्वन्ति | jīvā sātāṇugāmiṇo /
vaḍḍhatī pāvakaṃ tesiṃ | aṇaggāhissa vā aṇaṃ ||१५||
अनुबद्धं अपस्सन्ता | पच्चुप्णा-गवेसका /
ते पच्चा दुक्खं अच्छन्ति | गाल’ उच्चिन्ना झासा जहा ||१६||
ātā-kaḍāṇa kammaṇaṃ | ātā bhunjati jaṃ phalaṃ /
tamhā ātassa अठाए | मयूराय आदाय वज्जये ||१७||
सन्ते जम्मे पशूयन्ती | वाहि-सोग-जार’ ādao /
nasante ḍhate vaṇhī | तरु-च्छेत्त -a चिन्दति ||१८||
दुक्खं जरा या मच्चू या | sogo māṇāvāmāṇā /
जम्मा-घाते हता होन्ती | पुप्पा-घते जहा फलं ||१९||
पत्थरे-‘ अहतो कीवो | खिप्पं ङसै पत्थरम् /
migāri ūsaraṃ pappa | सर’ उप्प्तिं वा मग्गति ||२०||
तहा पाले दुही वत्थुम् | bāhiraṃ -indatī bhisaṃ /
दुक्ख’ उपप्पति-विनासं तु | मिगारि व्व -अ पप्पति ||२१||
vaṇaṃ vaṇhiṃ kasae य | aṇaṃ jaṃ vā vi duthitaṃ /
āmagaṃ च उव्वहन्ता | दुक्खं पावन्ति पीवरम् ||२२||
वंही अणस्स कमस्स | āmakassa vaṇassa ya /
निस्सेसं घैणान् सेयो, | चिन्नो वि रुहती दुमो ||२३||
bhāsa-cchaṇṇo jahā vanhī, | gūḍha-koho jahā ripū /
पावकम्मं तहा लीणाम् | दुक्खसंतानसंकडां ||२४||
पट्ट’ इन्धाणस्स वंहिस्सा | उद्दामस्स विसास्स या /
मिच्‍चत्ते यवि कम्मस्स | dittā vuḍḍhī duh’ āvahā ||२५||
धूमा-हीणो य जो वंही | चिन’ ādāṇaṃ cha jaṃ aṇaṃ /
mant’ āhataṃ visaṃ jaṃ अर्थात् | धुवं तन खयं इच्चती ||२६||
chiṇṇ’ ādāṇaṃ dhuvaṃ kammaṃ | झिज्जते तः’ आहतम् /
āditta-rassi-tattaṃ va | chiṇṇ’ ādāṇaṃ jahā jalaṃ ||२७||
तम्हा उ सव्वा-दुक्खाणम् | kujā mūla-viṇāsaṇaṃ /
vālaggāhi vva सप्पस्स | विजा-दोसा-विनाशनम् ||२८||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*१३||
|| madhurāyaṇijjaṇṇṇām’ अज्झायणम् । ||१५||

I/16 सोरियायणम्’अझायानम् /

जस्स खलु भो विसाय’ āyārā -a parissavanti indiyā vā davehiṃ, ||*1||
से खलु उत्तमे पुरिसे त्ति सोरियायणेना अरहता इसिणा बुइतं। ||*२||
किमर्थम्‌? मनुणेसु सद्देसु सोया-विसाय-पट्टेसु -ओ ||*३||
सज्जेज्जा -ओ रज्जेज्जा -ओ गिज्झेज्जा -ओ मुज्झेज्जा -ओ विनिघायम अवज्जेज्जा। ||*४||
मनुणेसु सद्देसु सोत्तविसाय-पट्टेसु सज्जमने रज्जमणे ||*५||
गिज्झमाने मुज्झमाने असेवमाने विप्पवाहतो पावकम्मस्स ||*६||
ādāṇāe भवति । tamhā maṇṇṇāṃaṇuṇṇṇṇṇṇesu सद्देसु सोया-विषय-पट्टेसु ||*७||
-ओ सज्जेज्जा -ओ रज्जेज्जा -ओ गिज्झेज्जा -ओ मुज्झेज्जा -ओ आसेवमाने वि[प्पवाहतो … ||*८||
भावेज्य] । एवं रुवेसु गन्धेसु रसेसु फसेसु । एवां विवरीसु ||*९||
-o श्वासे । ||*१०||
duddantā indiyā panca | saṃsārāe sarīriṇaṃ /
ते cc’ एव -iyamiyā santa | -ejjāṇāe भवन्ति हि ||१||
दुड्डन्ते इण्डी पंच | rag-dosa-paraṃgame /
कुम्मो विव संङ्गैं | सए देहम्मी सहरे ||२||
वंही सरीरं आहारं | jahā joeṇa junjatī /
indiyāṇi या जोए या | तहा योगे वियाणासु ||३||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ इच्च्-अत्थं पुनर-अवि हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*११||
|| सोरियायणनम्’ अज्झायणम् । ||१६||

I/17 viduṇṇām’ ajhayaṇaṇaṃ. /

imā vijjā mahā-vijjā | savva-vijjāṇa uttama /
jaṃ vijjaṃ sahaittāṃ |savva-dukkhana muccatī ||१||
जेण बन्धं च मोक्खं च | jīvāṇaṃ gati-r-āgatiṃ /
āyā-bhāvaṃ च जानति | सा विजा दुक्खमोयणी ||२||
viduṇā arahātā isiṇā buitaṃ. ||*१||
sammaṃ roga-pariṇāṇaṃ, | ततो तस्सा विनिच्चितां /
रोग’ ओसह-परिणनाणम् | जोजो रोग-तिगिच्छिताम् ||३||
sammaṃ kamma-pariṇāṇaṃ, | ततो तस्सा विमोक्खणं /
कम-मोक्खा-परिणनाणम् | करणं च विमोक्खणं ||४||
मम्मं ससल्ला-जीवं च | purisaṃ vā moha-ghātiṇaṃ /
सल्ल’ उद्धारण-जोगं च | यतः जाणै स सल्लाहः ||५||
बन्धनम् मोयाणाम् च’ एव | tahā phala-paraṃparaṃ /
jīvāṇa jo vijāṇāti | kammaṇaṃ तू स कमम्हा ||६||
savajya-yogaṃ -ihilaṃ viditā | तम् च’ एव सम्मं परिजानिऊणाम् /
tītassa -indae samuthit’ appā | सवज्जा-वुत्तिं तु -आ सद्दहेज्जा ||७||
सज्जा-झानोवागतो जित’ अप्पा | saṃsāra-vāsaṃ bahudhā viditta /
सवज्ज-वुत्ति-करणे ‘थित्’ अप्पा | निरवज्जा-विट्टी उ समहरेज्जा ||८||
परकीया-सव्वा-सवज्जं जोगं इहा अज्जा दुच्चरियां -‘ आये ||*२||
अपरीसेसं । -इरवज्जे ठितस्स -ओ कप्पति पुनर-अवि सवज्जं ||*३||
सेवित्तै । ||*४||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इक्क-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*५||

|| विदुणाम्’ अज्झायणम् । ||१७||

I/18 वरिसवनाम्’ अज्झायणम् । /

आयते खलु भो जीवे वज्जं समादियति । से कहम् एतम्? ||*१||
pāṇātivāeṇaṃ jāva pariggaheṇaṃ, अरति-जावा मिच्छा-दण्डसं- ||*2||
सल्लेणां वज्जं समैत्त हत्थ-च्छेयणैं पाय-च्छेयणैं ||*३||
जावा अनुपरियान्ति नवम्’ उद्देसा-गमेणाम् । जे खलु भो जीवे ||*४||
-ओ वज्जं समादियति, से कहम् एतम्? वरिसावकण्हेणः ||*५||
अरहता इसिना बुइतम् । पाणतिवात-वेरमणेणाँ जवा मिच्छा-दनसं ||*६||
-सल्ल-वेरमणेणाँ सोण्डिया ५णिग्गहेन -ओ वज्जं समज्जिनित्त ||*७||
हत्थ-च्छेयणैं पाय-च्छेयणैं जवा डोमणस्साईं ||*८||
वीतीवतित्तः शिव-म-अकाल-जावा चिठन्ति । ||*९||
sakuṇī sanku-ppaghātaṃ ca | वरत्तं रज्जुगं तहा /
वारि-पट्टधरो cc’ एव | विभगम्मी विहवाए ||१||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इक्क-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*१०||
|| वरिसावणाम्’ अज्झायणम् । || १८||

I/19 āriyaya-‘ अज्झायणम् । /

सव्वं इणान् पुरारीम् असि । āriyāyaṇeṇaṃ arahatā isiṇā ||*१||
बुइताम् ||*२||
वज्जेज्ज’ अणारियां भावम् | kammaṃ c’ eva aṇāriyaṃ /
aṇāriyāṇi या मित्तानि | आरियत्तं उवथिए ||१||
जे जना `-अरिए -इच्चं | kammaṃ kuvvant` aṇāriyā /
aṇāriehi या मित्तेहि, | सीदन्ति भव-सागरे ||२||
saṃdhijjā ​​āriyaṃ मग्गम् | kammaṃ jaṃ vā vi āriyaṃ /
आर्यणि या मित्तानि | आरियत्तं उवथिए ||३||
जे जना अरीया -इच्चं | kammaṃ kuvvanti āriyaṃ /
आरिएहि या मित्तेहि, | मुच्चन्ति भवसागरे ||४||
āriyaṃ -āṇaṃ sahū, | āriyaṃ sāhu daṃsaṇaṃ /
āriyaṃ caraṇaṃ sahū, | तम्हा सेवा आरियम् ||५||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ इच्च्-अत्थं पुनर-अवि हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*३||
|| āriyaya-‘ अज्झायणम् । || १९||
इ/२० उक्कल’ अज्झायणम् । /

panca ukkalā pannattā, taṃ-jahā: [1.] दण्ड’ उक्कले [2.] रज्ज’ उक्कले ||*1||
[3.] ते-‘ उक्कले [4.] देस’ उक्कले [5.] सव्व’ उक्कले। ||*२||
[1.] से किं तां `दण्ड’ उक्कले`? दण्ड’ उक्कले नमां जे -अं ||*३||
दण्ड-दिथन्तेणाम् आदिल्ल-मज्ज्’ अवसानाणाँ पाणवनाए `समुदय ||*४||
-mettā` bhidhāṇāiṃ “-‘ अत्थि सरीरातो परं जीवो” त्ती भव- ||*५||
गति-वोच्चेयं वदाति । से तम् दण्ड’ उक्कले । ||*६||
[2.] से किं तां `रज्जु’ क्कले`? रज्ज’ उक्कले -आमं जे -अं रज्जु- ||*७||
दिठन्तेनां समुदय-मेत्ता-पन्नावनाए `पञ्च-महब्भूत- ||*८||
खन्ध-मेत्ता’ भिधाणैं संसार-संसाति-वोच्चेयं वदाति । से ||*९||
तम् रज्जु’ क्कले । ||*१०||
[3.] से किम् तम् `ते-‘ उक्कले`? ते-‘ उक्कले -आमं जे -अं ||*११||
अन्न-सत्थ-दिथन्ता-गहेहिं स-पख्’ उब्बावणानिराए “माम ||*१२||
न’ एतम्” इति पर-करुण-च्छेदं वदाति । से तम् ते-‘ उक्कले । ||*१३||
[4.] से किम् तम् `देस’ उक्कले`? देस’ उक्कले -आमं जे -अं “अत्थि ||*१४||
नन एसा” इति सिद्धे जीवस्स अकत्त’ आदीहिं गहेहिं देस’ उच्चेयम् ||*१५||
नेतारः से तम् देस’ उक्कले । ||*१६||
[5.] से किम् तम् `सव्व’ उक्कले`? सव्व’ उक्कले -आमं जे -अं ||*१७||
“सव्वातो सव्वा-संभवा -ओ तच्चं, सववतो सववाहा ||*१८||
सव्वा-कालान् च -‘ अत्थि” त्ति सवच्छेदं वदाति । से तम् ||*१९||
सव्व’ उक्कले । ||*२०||
उड्ढं पाय-ताला अहे केस’ अग्ग-मत्थका, एसा आता-पज्जवे कसिणे ||*२१||
ताय-परियन्ते जीवे, एसा जीवे जीवति, एतं तम् जीविताम् भवति। ||*२२||
से जहा -आमते दढेसु बीएसु -आ पुणो अङ्कुर’ उप्प्ती भवती, ||*२३||
एवम् एव दढे सरीरे -आ पुणो सरीर्’ उपपत्ति भवती । तम्हा ||*२४||
इणम् एव जीविताम्, -‘ अत्थि पर-लोए, -‘ अत्थि सुकडा-दुक्कडाणम् ||*२५||
कममाणाम् फल-वित्ति-विसेसे । -ओ पच्चयन्ती जीवे, -ओ फुसन्ति ||*२६||
पुण्य-पावा, आफले कल्लन-पवाए। तम्हा एतं सम्मं ति बेमि: ||*27||
उड्ढं पाय-ताला अहे केस’ अग्ग-मत्थका एसा आया-पा[ज्जावे] ||*२८||
क[सिने] ताय-परितन्ते एसा जीवे । एसा मडे, -ओ एतां तम्[जीवेतम् ||*२९||
भवती] । से जहा -आमते दढेसु बीसु [ … ] एवम् एव दढे ||*३०||
साडी [ … ] । तम्हा पुण्ण-पाव’ अग्गहणा सुहादुक्खसंभवाभाव ||*३१||
सरीरा-दाहे पावकम्माभावा सरीरम् ढाहेत्त -ओ ||*३२||
पुणो सरीर्’ उपपत्ति भवती । ||*३३||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इक्क-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*३४||
|| उक्कल’ अज्झायणम् । ||२०||

I/21 gāhāvaijjaṃ nām’ अज्झायणम् । /

-āhaṃ purā kiṃci jaṇāmi savva-lokaṃsi. गाहवातिपुत्तेन ||*१||
तरुणेना अरहता इसिणा बुइतं । ||*२||
अण्णा-मूलकं खलु भो पुव्वां न जानामि न पासामी नो ||*३||
‘भिसामावेमी नो ‘भिसंबुज्झामि, नाना-मूलाकं खलु भो ||*४||
iyāṇiṃ jāṇāmi pāsāmi अभिसमावेमि अभिसंबुज्झामि । अण्णान- ||*५||
mūlayaṃ khalu मम कामेहिं किच्चं करनिज्जां, -āṇa-mūlayaṃ ||*६||
खलु मम कामेहिं अकिच्चं अकारनिज्जम् । अण्णा-मूलायम् ||*७||
jīvā cāurantaṃ saṃsāraṃ jāva parianti, -āṇ-mūlayaṃ jīvā ||*८||
cāurantaṃ jāva vīyīvayanti इति । tamhā aṇṇāṇaṃ parivajja -āṇa- ||*९||
mūlakaṃ सव्वा-दुक्खानं अन्तं करिसामि, सव-दुक्खाणम् ||*१०||
अन्तम् किच्चा शिवं अचल-जावा ससतनम् अभुवगते चिठिस्सामि। ||*११||
aṇṇāṇaṃ paramaṃ dukkhaṃ, 1999 .| aṇṇāṇā jāyate bhayaṃ /
aṇṇāṇā-mūlo संसारो | विविहो सव्वा-देहिणाम् ||१||
झूठ बज्झन्ति पसेहिं | vihaṃgā matta-vāraṇā /
macchā galehi sāsanti, | aṇṇāṇaṃ सुमहब-भयम् ||२||
जम्मं जरा या मच्चू या | soko māṇo ‘vamāṇaṇā /
aṇṇāṇa-mūlaṃ jīvāṇaṃ | संसारस या संतती ||३||
aṇṇāṇeṇaṃ ahṃ puvvaṃ | dīhaṃ saṃsāra-sāgaraṃ / जम्मा
-जोनि-भय’ āvattaṃ | सरन्तो दुःख-जालकं ||४||
दिवा पातो पायनगस्स, | कोसियरिस्सा बन्धनम् /
किङ्पाक-भक्खणाम् c’ एव | aṇṇāṇaṇassa -idaṃsaṇaṃ ||५||
बिटियाँ जरो दुपाणत्थं | दिठो अण्णा-मोहितो /
सम्भग्ग-गता-लथि उ | in Migari -idhaṃnaṃ gao ||६||
मिगारेइ या भुयङ्गो य | aṇṇāṇeṇena vimohitā /
gāhā-daṃsaṇṇnivateṇaṃ | विनासं दो वि ते गाता ||७||
suppiyaṃ taṇayaṃ bhadda | aṇṇāṇeṇeṇa vimohita /
माता तस्’ एव सोगेण | kuddhā taṃ c’ एव खादति ||८||
viṇṇāso osahiṇaṇaṃ tu | saṃjogāṇaṃ va joyaṇaṃ /
sāhaṇaṃ vā vi vijjāṇaṃ | aṇṇāṇāṇena -a sijjhati ||९||
viṇṇāso osahiṇaṇaṃ tu | saṃjogāṇaṃ va joyaṇaṃ /
sāhaṇaṃ vā vi vijjāṇaṃ | -āṇa-jogena सिज्जाति ||१०||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*१२||
|| gāhāvaijjaṃ nām’ अज्झायणम् । ||२१||

I/22 गद्दाभी-नाम’ अज्झायणम् । /

parisāḍī kamme, aparisāḍiṇo buddhā, तम्हा खालु अपरिसाङिणो ||*१||
buddhā -ovalippanti राएणाम् पुक्खर-पट्टं वा वारिणा । दगभलेणा ||*२||
अरहता इसिना बुइतम् । ||*३||
पुरीस’ आदीय धम्मा पुरीसा-पवरा पुरीसा-जेठा पुरीसा-कप्पिया ||*४||
पुरीस-पज्जोविता पुरीसा-समन्नागत पुरीसं एवाभिउञ्जियाणम् ||*५||
चिठन्ति । से जहां नमते अरती सिया सरीरंसि जाता सरीरंसि ||*६||
वड्ढिया सरीर-समन्नागत सरीरं च’ एवाभिउञ्जियाण ||*७||
चिठाति, एवम् एव धम्मा वि पुरीस्’ आदीया जवा चिठन्ति । ||*८||
एवां गण्डे वम्मीके ठूभे रुक्खे वणसण्डे पुक्खरिणी -अवरणं ||*९||
puḍhavīya jāta bhāṇiyavā, उदागा पुक्खले उदागं -एतव्वाम् । ||*१०||
से जहा -आमते अगनि-काए सिया अरणीया जाते जावा अरणिं च’ एव ||*११||
अभिभूय चिठाति, एवम् एव धम्मा वि पुरीस्’ आदीय ताम् च एव । ||*१२||
धित् तेसिं गामणनगराणम् | jesiṃ mahilā panāyikā /
ते यावि धिक्-किया पुरीसा | जे इत्थिं वसं गाता ||१||
गः’ आकुल सुदिव्व्वा वा | bhāvāka madhurodakā /
फुल्ला वा पौमिणी रम्मा | वाल्’ अक्कन्ता वा मालवी ||२||
hemā guhā ससीहा वा | mālā vā वज्ज-कप्पिता / सविसा गन्ध
-जुट्टी वा | अन्तो-दुठा वा वाहिणी ||३||
गर’ अन्ता मदिर वा वि | योग-कण्णा वा सालिणी /
-āri logammi viṇṇeyā | आम् होज्जा स-गुणोदया ||४||
ucchāyaṇaṃ kulāṇaṃ त्वं, | davva-hīṇāṇa lāghavo /
patiṭha savva-dukkhanaṃ, | -iṭhāṇaṃ ajjyāṇaṇa या ||५||
gehaṃ verāṇa gambhīraṃ, | विग्गो सद्-धम्माचारिणाम् /
दुठासो अखलिन्न वा | लोके सुता किमङ्गना ||६||
इत्थी उ बलवं जत्थ | gämesu -agaresu vā /
अणस्सयस्स हेसां तम् | अपाव्वेसु य मुण्डाणम् ||७||
| /
धित् तेसिं गामणनगराणम् | सिलोगो ||८||
ḍāho bhayaṃ hutāsāto, | päyäto maraṇaṃ bhayaṃ /
चेदो भयं च सत्थतो, | vālāto dasaṇaṃ bhayaṃ ||९||
सङ्कणीयं च जं वत्थुम् | appaḍīkaram eva ya /
तं वत्थुं सुट्ठु जनेज्जा | जुज्जन्ते जे ‘उजोइता ||१०||
जत्थ’ अत्थी जे समरम्भा | जे वा जे सनुबन्धिनो /
ते वत्थु सुट्ठु जनेज्जा | -‘ एव सव-विनिच्चये ||११||
जेसिं जहिं सुः’ उप्पति | जे वा जे सानुगामिनो /
viṇāsī aviṇāsī vā | जनेज्जा कालवेयवी ||१२||
ह्रस्व-च्चेदे धुवो मच्चू, | मूला-च्छेदे हतो दुमो /
मूलं फलां च सव्वां च | जनेज्जा सव्वा-वत्थुसु ||१३||
sīsaṃ jahā sarīrassa, | jahā mūlaṃ dumassa ya /
savvassa साधु-धम्मस्स | tahā jhāṇaṃ विधीयते ||१४||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इक्क-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*१३||
|| गद्दभीय-नम्’ अज्झायणम् । ||२२||

I/23 रामपुत्त्य’ अज्झायणम् । /

दुवे मराणा अस्सिं लोए एवम् अहिज्जन्ति, तां-जहा: सुहा-माताम् ||*१||
ग’ एव दुहा-मतं ग’ एव । रामपुत्तेना अरहता इसिना बुइतं । ||*२||
एत्थं विण्णत्तिं बेमि इमस्स खलु ममिस्स असमाहिया- ||*३||
लेसस्स गण्डा-पलिघैयस्स । गण्डा-बन्धन-पालियस्सा गण्डा- ​​||*४||
बन्धन-पड्घातं करसामी । अलं शुद्ध-माएणाम् । तम्हा ||*५||
गण्डा-बन्धन-पड्घातं करेट्टा -आण-दण्डा-चरित्तैं ||*६||
paḍisevissāmi. -āṇeṇaṃ jāṇiya daṃsaṇeṇaṃ pāsittā saṃjameṇaṃ ||*७||
संजमिया तवेणा अथविह-कम्म-रय-मलं विधुनिता ||*८||
विसोहिया अणादीयान् अणवदग्गं दीहा-म-अद्धं चौरन्त- ||*९||
saṃsāra-kantarṃ vītivatittā शिवं अरुयं अक्खायम् ||*१०||
अव्वाबाहं अपुनर्-अवत्तियाँ सिद्धि-गतिणामधिज्जं ठाननम् ||*११||
संपत्ते अणागत’ अद्धं ससतं कालं चिठिस्सामि त्ति । ||*१२||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इक्क-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*१३||
|| रामपुत्त्य’ अज्झायणम् । ||२३||

I/24 हरिगिरीणाम्’ अज्झायणम् । /

सव्वं इणां पुरा भव्वां, इडानिं पुना अभवम् । हरिगिरीणा ||*१||
अरहता इसिना बुइतम् । ||*२||
ति खलु भो य -एरैया -एरतियत्ता तिरिक्खा तिरिकट्ठा ||*३||
maṇussā manussatā devā devatā, anupariyaanti jiva caurantaṃ ||*४||
saṃsāra-kantaranṃ kammanugāmiṇo. तधा वि मे जीवे इध-लोके ||*५||
सुह’ उप्पायके, पर-लोके दुह’ उप्पदाए अणि अधुवे अणितिए अनिच्चे ||*६||
अस्सते सज्जति रज्जति गिज्झति मुज्झति अज्झोववज्जति विनिघातम् ||*७||
अवज्जति इमां च -अं पुणो साडान-पाण्डन-विकिरण-विधा-संन ||*८||
-धम्मं अनेग-योग-क्खेम-समायुत्तं जीवानां अतारेलुकिं ||*९||
saṃsāraṇṇivveḍhiḍhiṃ kareti, saṃsāraṇṇivveḍhiṃ karetta aṇāiyaṃ ||*१०||
अनवदग्गं दीहा-म-अद्धं चौरन्त-संसार-सागरं ||*११||
अनुपरियाइ । तम्हा ‘धुवं असासतं इनां संसारे सव- ||*१२||
जीवाणं संसती-कारणं इति -अच्चा -अण-दं-कारित्तानि सेविसामी ||*१३||
, -āṇa-daṃsana-carittani sevittā aṇādīyaṃ jāva kantarang ||*१४||
वीतिवतित्तं शिवं अचलं जावा ठानं अभुवगते चिठिस्सामि। ||*१५||
cantaloupe वारि-मज्जे वा | दित्ते वा अग्गि-संभामे /
तमंसि वा जधा -एता | तधा धम्मो जि-‘ अहितो ||१||
धराणी सुसहा च’ एव | गुरु भेज्जं एव वा /
सद्-धम्मो सव-जीवाणम् | -इच्चं लोए हितङ्करो ||२||
सिग्घवै समौत्त | राधा-चक्के जहा आरा /
फडान्त वल्ली-च्छेया वा | सुहा-दुक्खे सरीरिणो ||३||
saṃsare savva-jīvāṇaṃ | gehī saṃpariyattate /
उदुम्बक-तरुणाम् वा | वसा-‘ उस्सव-कारणम् ||४||
वंहिं रविं ससंकं वा | sāgaraṃ सरियां तहा /
indajhayaṃ aṇīyaṃ ca | सजं मेहं वा चिन्ते ||५||
jovvaṇaṃ rūva-sanpattiṃ | sobhāgaṃ dhaṇa-saṃpadaṃ /
jīvitaṃ vā vi जीवाणम् | जला-बुब्बुया-संभम् ||६||
देव’ इन्दा सुमहिड्ढीया | dāṇav’ indā ya vissutā /
-arindā je य विक्कान्त | saṃkhayaṃ vivasā gātā ||७||
सववत्थ -इरनुक्कोसा | -इवविसेस-प्पहारिणो /
सुत्त-मत्त-पमत्तनम् | एक जगति ‘इक्काता ||८||
देव’ इन्दा दानव’ इन्दा या | -arindā je ya vissutā /
पुण्ण-कम्मोदय-भूतां | पीतिं पावन्ति पीवरम् ||९||
āo dhaṇaṃ balaṃ rūvaṃ | sobhāgaṃ saralattaṇaṃ /
-irāmayaṃ च कान्तं च | डिस्सते विविहं जगे ||१०||
सदेवोराग-गन्धव्वे | सतिरिक्खे समनुसे /
-इब्बाय -इवविसेसा या | जगे वट्टेय अनिच्चता ||११||
dāṇa-māṇovayarehiṃ | साम-भेय-क्कीयाहि या /
-a sakka saṃ-ivāreuṃ | तेलोक्केनावि ‘इक्काता ||१२||
उच्चं वा जाति वा -ईयम् | dehiṇaṃ vā -amassitaṃ /
जागरणान्तं पम्मत्तं वा | सव्वा-त्थान ‘भिलुप्पति ||१३||
“एवं एतं करिस्सामि, | ततो एवं भविस्सति” /
संकप्पो देहिणाम् जो य | -a taṃ kālo paḍicchatī ||१४||
आम् जय सहज आम् वा | सव्व’ अत्थ’ एवानुगामिनी /
चाय व्वा देहिणो गूढ | सव्वां अन्नेति ऽइक्काता ||१५||
कम-भवे ‘उवत्तन्ति | दीसन्ति या तधा तधा /
देहिणाम् कपतिं च’ एव | लीणा वट्टेय अनिच्चता ||१६||
jaṃ kaḍaṃ dehiṇā jeṇaṃ | -āṇā-vaṇṇaṃ suhāsuhaṃ /
-āṇa ‘वत्थान्तरोवेतन, ९.| सव्वं अण्णेति तहा ||१७||
kantī ja vā वायोवत्था | जुज्जन्ते जेणा कमुणा /
-इव्वती तारिसी तीसे | वाये वा पाडिंसुका ||१८||
tāhaṃ kaḍoday’ ubhūyā | -āṇā-goya-vikappiyā / ८.
भङ्गोदय’ अणुवत्तन्ते | संसारे सव-देहिणाम् ||१९||
कम-खच्चर यहा वल्ली, | vallī-mūlaṃ jahā phalaṃ /
moha-mūlaṃ tahā kammaṃ, | कममूला अनिच्चया ||२०||
बुज्झाए बुज्झाए ग’ एव | heu-juttaṃ subhāsubhaṃ /
काण्ड-संदान-संबधं | वल्लिं वा फालाफलं ||२१||
chiṇṇ’ ādāṇaṃ sayaṃ kammaṃ | भुज्जे तन् न वज्जे /
चिन्ना-मूलां वा वल्लिं | पुव्व’ उप्पन्नां फालाफलं ||२२||
चिन्ना-खच्चर यहा वल्ली | सुक्का-मूलो जहा दुमो /
नाथ-मोहं तहा कमम् | siṇṇaṃ vā hayaṇṇāyakaṃ ||२३||
appārohī jahā bīyaṃ | धूमा-हिणो जहा ‘नलो /
चिन्ना-मूलाँ तहा कमम् | नाथ-संणो वा देसौ ||२४||
जुज्जे कम्मुना जेणाम् | vesaṃ dhārei tārisaṃ /
वित्त-कन्ति-समत्थो वा | रङ्ग-मज्झे जहा नाडो ||२५||
saṃsāra-saṃtaī cittā | dehiṇaṃ vivihodayā /
सव्वे दुम’ ālayā c’ eva | सव्वा-पुप्पा-फलोदया ||२६||
पावं परस्सा कुव्वन्तो | हसाए मोह-मोहिओ /
मच्चो गलाम् गसन्तो वा | विनिग्घायं न पासै ||२७||
परोवाघाय-तल्लिच्चो | दप्प-मोहा-बल’ उद्धुरो /
सीहो जरो दुपाणे वा | गुण-दोषां न विन्दै ||२८||
पच्चुप्णा-रसे गिद्धो | मोह-मल्ल-पनोल्लियो /
दित्तं पावै उक्कंठं | वारि-मज्झे वा वरणो ||२९||
स-वसो पावं पुरा किच्चा | दुक्खं veei dummaī /
असत्त-कण्ठा-पासो वा | मुक्का-घाओ दुह’ ऐओ ||३०||
चञ्चलं सुहं आदाय | sattā mohammi mānavā /
ऐक्का-रस्सी-तत्ता वा | मच्चा झिज्जन्तपाणिया ||३१||
adhuvaṃ saṃsiyā rajjaṃ | avasā pāvanti saṃkhayaṃ /
चिज्जां वा तरुम् आरुढा | फल’ अत्थी वा जहा नर ||३२||
मोहोदये सयम् जन्तु | mohantaṃ c’ eva khiṃsaī /
चिण्ण-कण्णो जहा कोइ | हसिज्जा चिन्ना-नासियम् ||३३||
mohodaī सयम् जंतू | manda-mohaṃ tu khiṃsaī /
हेम-भूषण-धारी vvā | जहा ‘लक्खा-विभूषणम् ||३४||
mohī mohīṇa मज्झम्मी | kīlae moha-mohio /
gahīṇaṃ वा गही मज्जे | जः’ अत्थं गह-मोहिओ ||३५||
बन्धन्ता निज्जरन्ता य | kammaṃ n’ aṇṇaṃ ti dehiṇo /
वारि-गहा घडीउ vva | घडिज्जन्तनिबन्धना ||३६||
बज्झाए मुच्चे च’ एव | jīvo citteṇa kammuṇā /
बद्धो वा रज्जु-पसेहिं | इरियन्तो पाओगासो ||३७||
कमस्स संतैं चित्तम् | sammaṃ naccā ji’ indie /
कम-संतान-मोक्खाय | समहिं अभिसंधाए ||३८||
दव्वाओ खेत्तो च’ एव | kalo bhāvao tahā /
niccāniccaṃ तु विण्णाय | संसारे सव-देहिणाम् ||३९||
निच्चलं काय-म-आरोग्गं | thanaṃ telokka-skkayaṃ /
savvaṇu-magganugayā | जीव पावन्ति उत्तमम् ||४०||
एवं सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*१६||
|| हरिगिरिणम्’ अज्झायणम् । || २४||

I/25 ambaḍ’ ajhayaṇaṇaṃ. /

[1.] तए -अं अम्बडे परिवयाए जोगंधरायणम् ||*१||
evaṃ vayāsī: “मने मे विरै, भो देवनुप्पियो, गब्बवासाहि, ||*२||
कहां न तुमं बम्भयारी?” तए -अं योगंधरायणे ||*३||
ambaḍaḍaṃ parivvāyagaṃ evaṃ vayāsī: “अरिया एही या एही ता ||*4||
āyāṇāhi. जे खालु हरिता पावेहिं कममेहिं, अविप्पमुखा ते ||*5||
खालु, गब्बा-सज्जान्ति। ते सयम् एव पतिवः तेन्ति अञ्णे ||*६ || .वि पाणे अतिवंत ||
*
८ ||
​​.​​वावागय-चौक-कसाया ||*२०|| चौ-विकहा-विवज्जिता पंच-महाव्वाया ति-गुट्टा पंचिन्दिय-संवुडा ||*२१|| ||*२२|| चज-जीवनिकाय-सुट्ठु-निराता ||*२३|| सत्तभय-विप्पमुखा ||*२४|| अथमयण्ठाणजधा ||*२५|| नव-बम्भसेरा-जुत्ता ||*२६|| दास-समहिण्ठन-संपयुत्त बहुं पावं कमम् कलि- ||*२७|| कलुसं खवैत्त इतो कुया सोग्गति-गामिनो भवन्ति । ||*२८|| [3.] ते -अं, भगवं, सुत्त-मग्गानुसारी खिणा-कसाया दन्तेन्दिया ||*२९|| सरीर-साधारा-‘ अठा योग-संधानाए -अवा-कोडी-परिसुधां ||*३०|| दास-दोसा-विप्पमुक्कं उग्गं’ उप्पायणा-सुद्धां इतराणितारेहिं ||*३१|| कुलेहिं पर-कडं पराण्निथितां विगत’ इङ्गालं विगत- ||*३२|| धूमां पिण्डाम् सेज्जां उवधिं च गवेसमाना संगत-विनयोवागर ||*३३|| -सालिनीओ कला-मधुरा-ऋभिता-भासिणीओ संगत-गत- ||*३४|| हसिता-भनिता-सुन्दर-थान-जहना-पडिरुवाओ इत्थियाओ पसित्ता ||*३५|| -ओ मनसा वि पौब्भवं गच्छन्ति।” ||*३६|| [४.] से कधं एतम्? विगतारागता सरगस्स’ अवि या -अं ||*३७|| अविक्ख-हत-मोहस्सा। तत्थ तत्थ इतराणितारेसु कुलेसु पर- ||* ३८ ||​

खच्चरघते हतो रुक्खो, | puppha-ghāte hataṃ phalaṃ /
chiṇāe muddha-sūīe | कतो तलस्सा रोहणाम्? ||१||
[6.] से कधं एतम्? हत्थि-महारुक्खणिदारिसञ्ञाण तेला- ||*४१||
पाउ-धम्मं किङ्पाग-फलानिदारिसञ्ञाणम् । से जधा -आमते ||*४२||
ក្រ៍ie akhaṃ makkhejjā `एसा मे -ओ भजिस्सति भारं च मे ||*४३||
वहिस्साति`, एवम् एवोवामाए समने -इगंथे चहिं ठ्हनेहिं ||*४४||
āhāraṃ āhāremāṇe -o atikkameti: vedaṇā veyāvacci taṃ c’ eva. ||*४५||
से जधा -आमते जतुकारे इङ्गालेसु अगनि-कायम् -इसिरेज्जा `एसा ||*४६||
मे अगनि-काए -ओ विज्झहिति जतुं च तवेस्सामी`, एवम् एवोवामाए ||*४७||
समने -इगंथे चहिं ठ्हनेहिं आहारम् आहरेमने -ओ ||*४८||
अतिक्कमेति: वेदना वेयवच्चे तङ् च’ एव । से जधा -आमते उसु- ||*४९||
kārae tusehiṃ agani-kāyaṃ -isirejjā `एसा मे अगनि-काए -ओ विज्झहिति ||*५०||
usuṃ c tāvessāmi`, एवम् एवोवामाए समने -इगन्थे सेसं ||*५१||
तम् च’ एव । ||*५२||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*५३||
|| ambaḍ’ ajhayaṇaṃ. ||२५||

I/26 māyangijj’ अज्झायणम् । /

कतरे धम्मे पण्णे? | सव्व’ औसो सुनेधा मे /
किना बम्भान’ आभा | युद्धं सिक्खन्ति महाना ||१||
रायणो वाणीया? jäge | māhaṇā sattha-jīviṇo /
अन्धेन जुगे-‘ अद्धे | विपल्लत्थे उत्तराधारे ||२||
āruḍho rāya-rahaṃ | aḍaṇīe yuddham arabhe /
स-धामैं पिनिद्धन्ति | विवेता बम्भपालना ||३||
-a māhaṇe धनु-रहे, | sattha-pāṇī -a māhaṇe /
-a māhaṇe musaṃ būyā, | cojjaṃ kujjā -a māhaṇe ||४||
मेहुनां तु -आ गच्छेज्जा, | -‘ एव गेन्हे परिग्गहं /
धम्म’ अङ्गेहिं -इजुत्तेहिं | झा-‘ अज्झायन-परायणो ||५||
सव्व’ इण्डेहिं गुत्तेहिं | सच्चा-प्पेही स महाने /
सील’ अङ्गेहिं -इउत्तेहिं | सीला-प्पेही स महाने ||६||
चज-जीवा-काय-हिते | सव्वा-सत्ता-दया-वरे /
स महाणे त्ति वत्तव्वे | ātā jassa विसुज्झती ||७||
दिव्वां सो किसिं किसेज्जा, -‘ एव’ अप्पिनेज्जा । mātangeṇaṃ arahātā ||*१||
इसिना बुइताम् । ||*२||
ātā chettaṃ, tavo bīyaṃ, | saṃjamo juaṇṇangalaṃ /
jhāṇaṃ phālo निसित्तो य, | संवरो या ब्यां दधाम् ||८||
akūḍattaṃ cha kūḍesu, | विणै नियमे ठिते /
तितिक्खा या हलीसा तु, | dayā gutī या पग्गहा ||९||
सम्मत्तं गोत्थानवो, | samitī u samilā tahā /
धिति-जोत्त-सुसंबन्ध | सव्वनु-वायने राया ||१०||
पंच’ एव इण्डियाणि तु | khantā dantā या -ijjitā /
महानेसु तु ते गोना | गम्भीरं कसते किसिं ||११||
तवो ब्याम अवंझां से, | ahiṃsā -ihaṇaṃ paraṃ /
ववसातो धनाँ तस्सा, | जुत्ता गोणा या संगहो ||१२||
धिती खालाम् वसुयिकाम्, | saddhā meḍhī ya -iccalā /
bhāvaṇā उ वटी तस्सा, | iriyā dāraṃ susaṃvuḍaṃ ||१३||
kasāyā malaṇaṃ तस्सा, | कित्ति-वातो य तक-खमा /
-इज्जारा तु `लवामा’ संक्षेपेण | इति दुक्खाण -इक्खति` ||१४||
एतं किसिं कसित्तनम् | सव्वा-सत्त-दयावाहं /
māhaṇe खट्टे वेस्से | सुद्दे वा ‘पि विसुज्झती ||१५||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इक्क-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*३||
|| māyangijj’ अज्झायणम् । ||२६||

I/27 वरत्तय-नम्’ अज्झायणम् । /
sādhu-sucaritaṃ avvāhatā samana-saṃpayā. वरत्तेनम् ||*१||
अरहता इसिना बुइतम् । ||*२||
न सिरां जने संवसे मुनि, | saṃvāseṇa siṇehu vaddhatī /
भिक्खुस्स अणिच्च-चारिणो | अत्त’ अथे कम्म दुहायति ||१||
पयहत्त्तु सिनेह-बन्धनम् | jhā-‘ ajhayaṇa-parāyaṇe muṇī /
-iddhatteṇa saya vi cetasā | -evvāṇāya matiṃ तु संदाधे ||२||
जे भिक्खु सखेयं अगते | vayaṇaṃ kaṇna-suhaṃ parssa būyā /
से ‘उप्पिया-भासाए हु मुद्धे | āt’ aṭhe -iamā tu hāyati ||३||
जे लक्खण-सुमिणा-पहेलियौ | अक्खैयै या कुतूहलौ /
भद्द-दानैं -अरे पौञ्जे | सामणस्स मह’ अन्तरं खु से ||४||
जे चेलाकनुवाणायणेसु वा वि | आवाह-विवाह-वधू-वरेसु य /
जुन्जेइ जुज्झेसु या पथिवाणम् | सामणस्स मह’ अन्तरं खु से ||५||
जे जीवाण-हेतु पूया-‘ अठा | किञ्ची इहा-लोक-सुहं पौञ्जे /
अथि-विसेसु पायहिणे से | सामणस्स मह’ अन्तरं खु से ||६||
वावागय-कुसाले संचिण्ण-सोते | पेज्जेना दोसेन या विप्पा-मुक्को /
पिया-म-अपिया-सहे अकिञ्चने य | āt’ aṭhaṃ -a जहेज्ज धम्म-जीवी ||७||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इक्क-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*३||
|| वरत्तय-नम्’ अज्झायणम् । ||२७||

I/28 अद्दिज्ज’ अज्झायणम् । /

चिनणा-सोते भिसां सव्वे | kāme kunaha savvaso /
kāmā rogā maṇussāṇaṃ, | kāmā duggati-vaḍdhaṇā ||१||
-‘ असेवेज्जा मुनि गेही | एकन्तं अनुपस्सतो /
कामे कामेमाना | अकामा जन्ति दोग्गतिं ||२||
जे लुब्भन्ति कामेसु | तििवहं हवति तुच्चा से /
ajjhovavaṇā kāmesu | बहवे जीव किलस्सन्ति ||३||
sallaṃ kāmā, विसां कामा, | kāmā asyvisovāmā /
बहु-साधारा kāmā, | kāmā saṃsāra-vaḍdhaṇā ||४||
पत्थन्ति भावो हम्स्टर | जे जीवा मोह-मोहिया /
दुग्गमे भय-संसारे | ते धुवं दुःख-भागिनो ||५||
काम-सल्लं अणुद्धित्त | jantavo kāma-mucchiyā /
जरा-मरणा-कान्तरे | परियत्तन्त’ अवुक्कमं ||६||
सदेव-मनुषा कामा | mae pattā sahassaso /
-अ याहं काम-भोगेसु | तित्त-पुववो कायै वि ||७||
tittiṃ kāmesu -‘ āsajja | पट्ट-पुव्वां अनन्तसो / .
दुक्खं बहुविः’ ākaraṃ | कक्कसं परमसुभां ||८||
kāmāṇa maggaṇaṃ dukkhaṃ, | tittī kāmesu dullabhā /
pijj’ ujjogo परं दुक्खं, | तन्हा-क्खाय परं सुहं ||९||
काम-भोगाभिभूत’ अप्पा | vitthiṇṇā vi -arāhivā /
phītiṃ kittiṃ imaṃ bhocca | doggatiṃ vivasā gayā ||१०||
काम-मोहित-चित्तेनम् | vihār’ āhāra-kankhiṇā /
दुग्गमे भय-संसारे | parītaṃ kesa-bhāgiṇā ||११||
अप्पा-क्कतवराहो ‘यम् | jīvāṇaṃ bhava-sāgaro /
seo jaraggavāṇaṃ vā | अवसाणम्मी दत्तरो ||१२||
अप्पा-क्कतावराहेहिं | jīvā pāvanti vedaṇaṃ /
अप्पा-क्कतेहि सल्लेहिं | सल्लकरी वा वेदनाम् ||१३||
जीवो अप्पोवाघाताय | पाड़ते मोह-मोहितो /
बन्ध-मोग्गरा-माले वा | -अच्चन्तो बहुवरिओ ||१४||
असब्भवं पवत्तेन्ति, | दीनाम् भासन्ति वीकवं /
काम-ग्गहाभिभूत’ अप्पा | जीवितां पायहन्ति या ||१५||
hiṃsādāṇaṃ पवत्तेन्ति | kāmaso keti mānavā /
vittaṃ -āṇaṃ saviṇāṇaṃ | कीयी -एन्ति हि सांखायम् ||१६||
सदेवोराग-गन्धव्वं | satirikkhaṃ samāṇusaṃ /
काम-पञ्जर-संबधं | किस्से विविहं जगं ||१७||
काम-गहा-विणिम्मूक्का | dhaṇṇā dhīrā jit’ indiyā /
वितरन्ति मेइणिं रम्मम् | सुद्ध’ अप्पा सुद्धवादिनो ||१८||
जे गिद्धे काम-भोगेसु | पावैं कुरुते -अरे /
से संसारति संसारं | cāurantaṃ महाब-भयम् ||१९||
jahā nissaviniṃ navaṃ | jātiṇandho durūhiyā /
इच्चते परं āgantuṃ | अन्तरे च्चिया सीदति ||२०||
अदाएणा अरहता इसिना बुइतं । ||*१||
kale kāle या mehāvī | पण्डिए या खाने खने /
कालातो कञ्चनसेव | उद्धारे मालम् अप्पनो ||२१||
anjaṇassa Khayaṃ dissa | वम्मीयस्स या संचायं /
मधुस्स या समहारम् | उज्जमो संजमे शक्नुवन् ||२२||
उच्च्’ ādīyaṃ विकप्पं तु | bhāvaṇāe vibhāvae /
-a hemaṃ danta-kaṭhaṃ tu | चक्कवै वि खादाए ||२३||
खन-थोवा-मुहुत्तं अन्तरं, | सुविहित, पाऊणम् अप्पा-कालियं /
तस्स’ अवि विपुले फल’ आगमे, | किं पुना जे सिद्धिं परक्कमे? ||२४||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इक्क-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*२||
|| अद्दिज्ज’ अज्झायणम् । ||२८||

I/29 ii वद्धमाण-नाम’ अज्झायणम् । /

सवन्ति सव्वातो सोता, | किम् -a sotoṇṇivaraṃnaṃ? /
पुठे मुनि ऐक्खे: | कहां सोतो पिहिज्जति? ||१||
वद्धमानेन अरहता इसिणा बुइतम् । ||*१||
पञ्च जागरौ सुत्त, | panca suttassa jagarā /
पंचहिं रायं ādiyati, | पंचहिं च रयं च्छे ||२||
सद्दं सोतं उवादाय | maṇuṇṇaṃ vā vi pāvagaṃ /
मनुणाम्मि -आ रज्जेज्जा, | -अ पदुस्सेज्जा हि पावै ||३||
मनुणाम्मि अरज्जन्ते | अदुठे इयरम्मि य / .
असुत्ते अविरोधिनम् | एवम् सोए पिहिज्जति ||४||
रूवं चक्खुम् उवादाय | maṇuṇṇaṃ vā vi pāvagaṃ /
मनुणाम्मि -आ रज्जेज्जा, | -अ पदुस्सेज्जा हि पावै ||५||
मनुणाम्मि अरज्जन्ते | अदुठे इयरम्मि या /
असुत्ते अविरोधीणम् | एवम् सोए पिहिज्जति ||६||
gandhaṃ ghāṇam उवादाय | maṇuṇṇaṃ vā vi pāvagaṃ /
मनुणाम्मि -आ रज्जेज्जा, | -अ पदुस्सेज्जा हि पावै ||७||
मनुणाम्मि अरज्जन्ते | अदुठे इयरम्मि या /
असुत्ते अविरोधीणम् | एवम् सोए पिहिज्जति ||८||
rasaṃ jibbham uvādāya | maṇuṇṇaṃ vā vi pāvagaṃ /
मनुणाम्मि -आ रज्जेज्जा, | -अ पदुस्सेज्जा हि पावै ||९||
मनुणाम्मि अरज्जन्ते | अदुठे इयरम्मि या /
असुत्ते अविरोधीणम् | एवम् सोए पिहिज्जति ||१०||
phāsaṃ तायं उवादाय | maṇuṇṇaṃ vā vi pāvagaṃ /
मनुणाम्मि -आ रज्जेज्जा, | -अ पदुस्सेज्जा हि पावै ||११||
मनुणाम्मि अरज्जन्ते | अदुठे इयरम्मि या /
असुत्ते अविरोधीणम् | एवम् सोए पिहिज्जति ||१२||
duddantā indiyā panca | saṃsārāya sarīriṇaṃ /
ते च’ एव -इयामिया सम्मां | -evvāṇāya भवन्ति हि ||१३||
दुद्दन्तेः’ इदिएह’ अप्पा | duppahaṃ hīrae balā /
दुड्डन्तेहिं तुरामगेहिं | सरही वा महापहे ||१४||
इण्डेहिं सुदन्तेहिं | -a saṃcarati goyaraṃ /
विधेयेहिं तुरामगेहिं | सरहि व्वावा संजूए ||१५||
puvvaṃ maṇaṃ jinittāṇaṃ | वरे विषय-गोयरां /
विधेयम् गायम् आरुढो | सूरो वा गहित’ आयुधो ||१६||
jittā maṇaṃ kasae yā | यतः सम्मं कुरुते तवं /
संदिप्पते स सुद्ध’ अप्पा | अग्गी वा हविसाहुते ||१७||
सम्मततनिरतनं धीरां | danta-kohaṃ jitindiyaṃ /
देव वि ताम् -अमंसन्ति | मोक्खे च’ एव परायणम् ||१८||
सववत्थ विराये दन्ते | savva-vārīhiṃ vārie /
सव्वा-दुक्ख-प्पहिणे य | सिद्धे भवती -ईराये ||१९||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इक्क-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*२||
|| ii वद्धमाण-नाम’ अज्झायणम् । ||२९||

I/30 ii vāuṇṇāmaṃ tīsaimam अज्झायणम् । /

अधा-सच्चं इणान् सव्वं । ||*१||
vāyuṇā sacca-sanjutteṇaṃ arhatā isiṇā buitaṃ. ||*२||
इध जम् किराते कमम् | तṃ परतो ‘वभुज्जै /
मूल-सेकेसु रुक्खेसु | phalaṃ sāhāsu दिस्साति ||१||
जरिसं वुप्पते बीयाँ | tārisaṃ bhujjae phalaṃ /
-āṇā-saṃṭhāṇa-saṃbdhaṃ | -āṇā-saṇṇā’ bhisaṇṇitaṃ ||२||
जरिसं कित्ते कमम् | तरिसं भुज्जते फलां /
-āṇā-payogaṇṇivvattaṃ | दुक्खं वा जय वा सुहां ||३||
kallāṇā labhati kallāṇam, | pāvaṃ pāvā tu pāvati /
hiṃsaṃ labhati hantāraṃ | jaittā ya parājayaṃ ||४||
sūdaṇaṃ sūdaittāṃ, | -indittā vi या -indaṇaṃ /
akkosaittā akkosaṃ, | -‘ अत्थि कमम् -इरात्थकम् ||५||
maṇṇanti bhaddaka bhaddaka i, | madhuraṃ madhuraṃ ti māṇati /
kaḍuyaṃ kaḍuyaṃ bhaniyaṃ ti, | pharusaṃ pharusaṃ ti māṇati ||६||
kallāṇaṃ ti bhaṇantassa | kallāṇā e-paḍissuyā /
पावकं ति भनन्तस्स | पावाय ई पाडदिस्सुया ||७||
paḍissuyā-sarisaṃ kammaṃ | -accā bhikkhū subhāsubhaṃ /
taṃ kammaṃ न सेवेज्जा | जेणाम् भवती -आरे ||८||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इक्क-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*३||
|| ii vāuṇṇāmaṃ tīsaimam अज्झायणम् । ||३०||

I/31 pāsijja-nām’ अज्झायणम् । /

[1.] के `यं लोए? [2.] कैविधे लोए? [3.] कस्स वा लोए? ||*१||
[4.] के वा लोया-भवे? [5.] केन वा अठेन लोए पवुच्चै? ||*२||
[6.] कथम्? [7.] नगदपञ्जिका? [8.] के वा गतिभावे? ||*३||
[9.] केन वा अठेन गति पवुच्चति? pāseṇa arrahātā isiṇā ||*४||
बुइताम् ||*५||
[1.] jīvā c’ एव अजीवा c’ एव. [2.] कौव्विहे लोए वियाहिते: दव्वातो लोए, ||*६||
खेत्तो लोए, कालओ लोए, भावो लोए। [3.] अत्तभावे लोए समितताम् ||*७||
पादुच्च जीवाण लोए, निव्वत्तिं पादुच्च जीवाणं च’ एव अजीवाणम् ||*८||
ग’ एव । [4.] अणादीए अणिहने परिणामिए लोकभावे। [5.] लोकति लोकति। ||*९||
[6.] जीवाण या पुग्गलाण या गति ‘ति आहिता । [7.] जीवाणम् च’ एव ||*१०||
पुग्गलाणं च’ एव गति दव्वातो गती, खेत्तो गति, कालओ गती, ||*११||
भावो गतिः । [8.] अणादीए अणिधने गति-भावे। [९.] गम्मतिः ||*१२||
आत्त ||*१३||
[ .] जीवे उद्धगामी, पोग्गलायां अहे-गामी । [ .] कम-प्पभव ||*१४||
जीव, परिणाम-प्पभवा अङ्कुरे । [ .] कममं पप्पा ||*१५||
phala-vivāko jīvāṇaṃ, pariṇāmaṃ पप्पा phala-vivako pogggalāṃ ||*16||
. [ .] न’ एव’ इमा पाय कायै अववाबाहा-सुहं एसिय कसं ||*१७||
नगद रजिस्टर। [ .] jīvā duvihaṃ vedaṇaṃ veenti pāṇātivāta- [ … ] ||*१८||
वेरमणेणं जावा मिच्छा-दण्डसं-वेरमणेणाम् । किच्चा जीवे, ||*१९||
sātaṇaṃ veyaṇaṃ vedanti. जस्स’ अथै बिहेति, समुच्चिज्जिस्सति ||*२०||
अथ समुच्चिथिस्सति । निथिता-करणिज्जे सन्ते संसार-मग्गा ||*२१||
मड’ ऐ -इयण्थे -इरुद्ध-पवन्से वोच्चिन्न-संसारे वोच्चिन्न- ||*२२||
संसार-वेदनिज्जे पहीणा-संसारे पहीणा-संसार-वेयनिज्जे -ओ ||*२३||
पुनर-अवि इत्थत्तं हव्वां अगच्छति । ||*२४||
एवं से सिद्धे बुद्धि … -ओ पुनर-अवि इच्च-अत्थं हव्वं ||*२५||
अगच्छति त्ति बेमि । ||*२६||
पासिज्जा-नम्’ अज्झायणम् । ||*२७||
गति-वागरण-गन्थौ पभिति जावा समितताम् इमां अज्झायणम् ||*२८||
ताव इमो बीओ पाढो दिस्साति, तम्-जहा: ||*२९||
[6.] jīvā c’ एव गमना-परिणता पोग्गला c’ एव गमना-परिणता । ||*३०||
duvidhā gatī: पयोग-गति या वीसासा-गति या [7.] जीवाणाम् च’ एव ||*३१||
पोग्गालान् च’ एव । [8.] उदयया-परिणामिए गतिभावे। [9.] गममाना ||*३२||
सज्जाः भवन्तु ||*३३||
[ । [ . .] मयूर- ||*३४||
कम्म-कडे नञ् जीवाणाम् परिणामे, पाव-कम्म-कडे -अम् पुग्गलाणम् ||*३५||
. [ .] -a kayāti payā adukkhaṃ pakāsī`ti. [ .] अत्त-कडा ||*३६||
jīvā, kiccā kiccā vedenti, taṃ-jahā: पाणितिवाएणाँ जवा परिग्गहेन ||*३७||
. ||*३८||
एसा खलु असंबुद्धे असंवुडा-कम्मन्ते चौज्जमे -इयण्थे ||*३९||
अथविहं कम-गन्तिं पगरेति, से या कौहिं ठ्हनेहिं ||*४०||
विवागम अगच्छति, तम्-जहा: -एरैहेहिं तिरिक्ख-जोनिएहिं ||*४१||
मनुस्सेहिं देवेहिं । अत्त-कडा जीवा, -ओ पर-काडा, किच्चा किच्च ||*४२||
vedinti, taṃ-jaha: pāṇātivāta-veramaṇeṇaṃ jāva parigha- ||*४३||
वेरमणेणाम् । एसा खलु संबुद्धे संवुडा-कम्मन्ते चौज्जमे ||*४४||
-इयण्थे अथविहं कम-गन्तिं -ओ पकरेति, से या कौहिं ||*४५||
ṭhāṇehiṃ -o vipakam āgacchati, taṃ-jaha: -एरैहेहिं तिरिक्खा- ||*46||
joṇiehiṃ maṇussehiṃ devehiṃ । लोए -आ कटै -‘ असी -आ कटै ||*४७||
-a भवती -आ कटै -a भविस्सति, भुविं च भवती या भविस्सति ||*४८||
या, धुवे -इतिए ससाए अक्खे अव्वाए अवथिए निच्चे। से यहा ||*४९||
nāmate panca atthikāyā -a kayāti -‘ असी जावा -इच्च एवम् एव ||*५०||
लोके वि -आ कायति -‘ असी जावा -इच्चे । ||*५१||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इक्क-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*५२||
|| पासिज्जा-नम्’ अज्झायणम् । ||३१||

1/३२ पिंग’ अज्झायणम् । /

दिव्वां भो किसिं किसेज्जा, -o appinijjā. पिङ्गेन महाणपरिवायेन ||*१||
अरहता इसिना बुइतम् । ||*२||
कतो चेत्तं, कतो बीयाम्, | कतो ते जुगणनङ्गलं? /
goṇā vi te -a passāmi, | ajjo, मम्मा अत्र कथं अस्ति? ||१||
ātā chettaṃ, tavo bīyaṃ | saṃjamo jugaṇṇanglaṃ /
ahiṃsā samitī jojja, | एसा धम्म’ अन्तरा किसी ||२||
esā kīsī सोभतरा | aluddhassa viyāhitā /
एसा बहु-सै होइ | परलोक-सुः’ आवाहः ||३||
eyaṃ kisiṃ kasittāṇaṃ | सव्वा-सत्त-दयावाहं /
māhaṇe खट्टे वेस्से | सुद्दे वा वि या सिज्झती ||४||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इक्क-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*३||
|| पिंग’ अज्झायणम् । ||३२||

I/33 अरुणिज्जा-नामम् अज्झायनं तेत्तिसैमं। /

dohiṃ ṭhāṇehiṃ bālaṃ jāṇejjā, dohiṃ thāṇehiṃ panṇḍitaṃ jāṇejjā: ||*१||
सम्मा-मिच्चा-पौतेणाम् | kammuṇā bhāsaṇena ya /
दुभाषियाए भासाए | dukkaḍeṇa ya kammuṇā /
balam etaṃ viyāṇejjā | कज्जाकज्ज-विनिच्चे ||१||
subhāsiyāe भासाए | sukaḍeṇa ya kammuṇā /
panṇḍitaṃ taṃ viyāṇejjā | धम्माधम्म-विनिच्चे ||२||
दुभाषियाए भासाए | दुक्कडेण या कमुणा / .
योग-क्खेमं वहन्तं तु | उसु-वायो वा सिञ्चति ||३||
subhāsiyāe भासाए | सुकडेण या कमुणा /
पज्जने काल-वासी वा | जसं तु अभिगच्छति ||४||
-‘ एव बालेहि संसग्गिं | -‘ एव बालेहि संथवं /
धम्माधम्मं च बालेहिं | -‘ एव कुज्ज कदायी वि ||५||
इह’ एवाकित्ति पवेहिं, | peccā gacchei dogatiṃ /
tamhā balehi संसग्गिम् | -‘ एव कुज्ज कदायी वि ||६||
sahūhiṃ saṃgamaṃ kujā | साहूहिं च’ एव संथावं /
धम्माधम्मं च साहूहिं | सदा कुव्वेज्जा पण्डिए ||७||
इह’ एव कित्तिं पौणति, | पेच्चा गच्चै सोगतिम् /
tamhā sādhūhi saṃsaggiṃ | सदा कुव्वेज्जा पण्डिए ||८||
khaiṇaṃ pamāṇaṃ vattaṃ च | dejjā ajjati jo dhaṇaṃ /
सद्-धम्म-वक्क-दानं तु | अक्खायं अमातं माताम् ||९||
पुण्यं तित्थं उवागमम् | peccā bhojjāhi taṃ phalaṃ /
सद्-धम्म-वरि-दनेणम् | खिप्पं सुज्झति मानासं ||१०||
सब-भव-वक्क-विवासं | savajj’ ārambha-kārakaṃ /
dummittaṃ taṃ विजनेज्जा | उभयो लोग-विनाशनम् ||११||
सम्मततनिरायं धीरां | savajj’ ārambha-vajjakaṃ /
taṃ mittaṃ suṭhu सेवेज्जा | उभाओ लोक-सुः’ आवाहम् ||१२||
संसाग्गितो पसूयन्ती | dosā vā jai vā guṇā /
वाततो मरुतस्सेव | ते ते गन्धा सुः’ आवः ||१३||
saṃpuṇna-vāhiṇīo vi | āvanna lavaṇodadhiṃ /
पप्पा खिप्पं तु सव्वा वि | पावन्ति लवणात्तनम् ||१४||
samassitā giriṃ meruṃ | -āṇā-vaṇṇā vi पक्खिनो /
सव्वे हेम-प्पभा होन्ति, | तस्सा सेलस्स सो गुणो ||१५||
kallāṇa-mitta-saṃsaggiṃ | saṃjao mihilāhivo /
phītaṃ mahi-talaṃ bhocca | तम्मूलाकं दिवं गतो ||१६||
aruṇena mahāsālaputtena arrahāta isiṇā buitaṃ. ||*२||
सम्मतं च अहिंसं च | sammaṃ -accā jitindie /
कल्लन-मित्त-संसग्गिं | सदा कुव्वेज्जा पण्डिए ||१७||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इक्क-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*३||
|| अरुनिज्जा-नमम् अज्झायनं तेत्तिसैमं । ||३३||

I/34 दृश्यरिणाम्’ अज्झायनं चौटीसैमं । /

pancahiṃ ṭhāṇehiṃ paṇṃ paṇḍite bāleṇaṃ parīsahovasagge उदीरिज्जमने ||*1||
sammaṃ sahejjā khamejjā titikkhejjā adhiyāsejjā: ||*२||
[1.] बाले खलु पण्डितं परोक्खं फारुसं वदेज्जा । तम् ||*३||
पण्डिते बहु मण्नेज्जा: `दिठा मे एसा बाले परोक्खां फरुसं ||*४||
वदाति, -o पच्चक्खाम् । मुख-सभा हि बाला, -a kiṃci ||*5||
balehiṃto -a vijjati.` taṃ paṇḍite सम्मं सहेज्जा खमेज्जा ||*६||
तितिक्खेज्जा अधियासेज्जा । ||*७||
[2.] बाले खलु पण्डितं पच्चक्खं एव फरुसं वदेज्जा । ||*८||
taṃ panṇḍie bahu maṇṇejjā: `दिता मे एसा बाले पच्चक्खां ||*९||
pharusaṃ vadati, -o daṇḍeṇa vā lathiṇā vā leṭhuṇā vā ||*10||
मुथिना वा बाले कवलेना वा अभिहणति तज्जेति तालेति परितालेति ||*११||
परितावेति उद्दावेति । मुख-सभा हु बाला, -a kiṃci balehiṃto ||*12||
-a vijjati.` taṃ paṇḍite सम्मं सहेज्जा खमेज्जा तितिक्खेज्जा ||*१३||
अहियासेज्जा । ||*१४||
[3.] बाले या पण्डितं दण्डेन वा लथिना वा लेथुन वा मुथिना ||*१५||
vā kavāleṇa vā abhihaṇejjā … उड्डवेज्जा, तण पाण्डिए बहु ||*१६||
मणनेज्जा: दिठा मे एसा बाले दण्डेणा वा लथिना वा लेतुना ||*१७||
vā muthiṇā vā kavāleṇa vā अभिहणति तज्जेति तालेति परितालेति परितावेति ||*१८||
उड्डवेति, -o अण्णतारेणाँ सत्थ-जातेणाँ अण्णायरं सरीराजायं ||*१९||
अचिन्दै वा विच्चिन्दाइ वा । in मुख-सभा हि पाले, -क ||*२०||
kiṃci balehiṃto -a vijjati.` taṃ paṇḍie सम्मं सहज्जा खमेज्जा ||*21||
तितिक्खेज्जा अहियासेज्जा । ||*२२||
[4.] बाले या पण्डियाँ अण्णतारेणाम् सत्थ-जातेनाम् अण्णातरं ||*२३||
सरीरा-जायं अचिन्देज्जा वा विच्चिन्देज्जा वा, तां पाण्डिए बहु ||*२४||
maṇṇejjā: `दिठा मे एसा बाले अण्णतारेणाम् सत्थ-जातेन अच्चिन्दति ||*25||
वा विच्चिन्दाति वा, -o जीवितातो ववरोवेति । मुख-सभावे ||*२६||
hi balā, -a kiṃci balehiṃto -a vijjati.` taṃ paṇḍie sammaṃ ||*27||
सहेज्जा खमेज्जा तितिक्खेज्जा अहियसेज्जा । ||*२८||
[5.] बाले या पण्डितं जीवियाओ ववरोवेजा, तं पाण्डिते बहु ||*२९||
maṇṇejjā: `दिठा मे एस बाले जीविताओ ववरोवेति, -ओ धम्माओ ||*३०||
भंसेति । मुख-सभा हि बाला, -आ किङ्चि बालेहिंतो -आ विज्जति।` ||*३१||
तṃ पण्डिते सम्मं सहेज्जा खमेज्जा तितिक्खेज्जा अहियासेज्जा । ||*३२||
इस्त्रिणा महना-परिव्वायेणाम् अरहता इसिना बुइताणम् । ||*३३||
जेण केनै उवाएणाम् | पा-दिओ मोइज्जा अप्पकम् /
बाले-‘ udiritā dosā, | तम् पि तस्सा हितं भावे ||१||
अपादिन्ना-भावाओ | उत्तमरं तु -आ विज्जति /
सैं कुव्वै वेसे -ओ, | अपडिन्ने इहा महाने ||२||
किम् कज्जते उ दीनस्स | -‘ aṇnattha deha-kankhanaṃ /
कालस्सा कङ्खनं वा वि | -aṇṇattaṃ vā vi hāyatī ||३||
-accāṇa āturaṃ lokaṃ | -āṇā-vāhīhi pīlitaṃ /
-इम्मामे -इरहंकारे | भावे भिक्खू जितिण्डे ||४||
पंच-महाव्वाय-जुत्ते | akasāe jitindie /
से हु दन्ते सुहां सुयती | -इरुवसग्गे य जीवति ||५||
जे -आ लुब्भाति कामेहिं | चिण्ण-सोते अणासवे /
सव्वा-दुक्ख-पहिणो उ | सिद्धे भवती -इराए ||६||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इक्क-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*३४||
|| इग्रिणम्’ अज्झायनं चौटीसैमम् । ||३४||

I/35 addālaijj’ अज्झायणम् । /

cauhiṃ ṭhāṇehiṃ khalu bho jīvā kuppantā majjantā gūhanta ||*१||
lubbhantā vajjaṃ samādiyanti, वज्जं समदित्त चौरन्त-संसार ||*२||
-कन्तरे पुणो पुणो अत्तनां परिविधांसन्ति, तङ्-जहा: ||*३||
koheṇaṃ māṇeṇāṃ māyae लोभेणाम् । तेसिं च -अं अहं परिघाता ||*४||
-हेउं अकुप्पन्ते अमज्जन्ते अगुहन्ते अलुब्भन्ते ति-गुत्ते ||*५||
तिदण्डा-विराते -स्सल्ले अगरवे चौ-विकहा-विवज्जिए पंच-समिते ||*६||
அக்க்கிदिया-संवुडे सरीर-साधारा-‘ अठा योग-संधा-‘ अठा ||*७||
-अव-कोडी-परिसुधां दासा-दोसा-विप्पमुक्कं उग्गं’ उप्पायणा ||*८||
-सुद्धं तथा तथा इतराणितर-कुलेहिं पर-काण्डं पर- ||*९||
-इथितां विगत’ ingālaṃ vigata-dhūmaṃ satthātītaṃ सत्थ-परिणातन ||*10||
पिण्डाँ सेज्जाम् उवहिं च एसे भवेमि त्ति अड्डालेन ||*११||
अरहता इसिना बुइतम् । ||*१२||
अण्णान-विप्पमूढ’ अप्पा | paccuppaṇābhidhārae /
kovaṃ kiccā mahā-bāṇaṃ | अप्पा विन्धै अप्पकम् ||१||
मने बाणेना विधे तु | भवं एककं विनिज्जति /
कोढ-बाणेना विद्धे तु | -इज्जति भव-संतातिम् ||२||
अण्णान-विप्पमूढ’ अप्पा | paccuppaṇābhidhārae /
māṇaṃ kiccā mahā-bāṇaṃ | अप्पा विन्धै अप्पकम् ||३||
मने बाणेना विधे तु | भवं एककं विनिज्जति /
māna-bāṇeṇa viddhe tu | -इज्जति भव-संततिम् ||४||
अण्णान-विप्पमूढ’ अप्पा | paccuppaṇābhidhārae /
māyaṃ kiccā mahā-bāṇaṃ | अप्पा विन्धै अप्पकम् ||५||
मने बाणेना विधे तु | भवं एककं विनिज्जति /
माया-बाणेना विद्धे तु | -इज्जति भव-संततिम् ||६||
अण्णान-विप्पमूढ’ अप्पा | paccuppaṇābhidhārae /
lobhaṃ kiccā mahā-bāṇaṃ | अप्पा विन्धै अप्पकम् ||७||
मने बाणेना विधे तु | भवं एककं विनिज्जति /
लोभा-बाणेना विद्धे तु | -इज्जति भव-संततिम् ||८||
tamhā तेsiṃ viṇāsāya | सम्मं आगमं संमतिं /
अप्पं परं च जनित्त | care ‘विसाय-गोयरं ||९||
जेसु जयन्ते कोढ’ आति | kamma-bandhā mahā-bhayā /
ते वत्थू सव्वा-भवेनं | सववाहा परिवज्जे ||१०||
satthaṃ sallaṃ visaṃ jantaṃ | मज्जं वलां दुभाषाणम् /
वज्जेन्तो तन्निमित्तेṃ | doseṇaṃ -a वि लुप्पति ||११||
ātaṃ paraṃ c jāṇejjā | सव्वा-भावेन सव्वधा /
āy’ aṭhaṃ c par’ aṭhaṃ cu | पियं जने तहेव या ||१२||
सए गेहे पलित्तम्मि | kiṃ dāvasi paratakaṃ? /
sayaṃ gehaṃ -irittāṇaṃ | ततो गच्छे पराटकं ||१३||
आत्’ अथे जगरो होहि, | mā par’ aṭhāhidharae /
āt’ aṭho hāvae तस्सा | यतो हि हि’ अठाहिधारे ||१४||
जय परो पडिसेवेज्जा | pāviyaṃ paḍisevaṇaṃ /
tujha moṇaṃ karentassa | के अथे परिहायति? ||१५||
अत्त’ अथो -इज्जारायन्तो, | पर’ अथो कम-बन्धनम् /
atta samāhi-karaṇaṃ | अप्पनो या परस्स या ||१६||
अण्णातायम्मी आलकम्मी | किं जग्गीने विरस्सा? / .
-अयगम्मी जग्गीयावं, | इमो हु बहु-कोरातो गमो ||१७||
जग्गाहि, मा सुवाही, | मा ते धम्म-कारणे पमत्तस्स /
kāhinti bahuṃ corā | संयम-योगे हिडा-कम्मम् ||१८||
panc’ indiyāi saṇṇā | daṇḍā sallāi gāravā tiṇni /
बावीसं च परिसह | कोरा चत्तारि या कसाय ||१९||
jagaraha -arā niccaṃ, | mā bhe धम्म-कारणे पमत्तन /
kāhinti bahū corā | दोगति-गमणे हिडा-कम्मम् ||२०||
अण्णायकम्मी आलकम्मी | जग्गन्त सोयनिज्जो सि /
-आहिसि वाणीतो सन्तो | ओसह-मुल्लं अविन्दन्तो ||२१||
जगरहा -आरा -इच्चं, | jāgaramāṇassa jagarati suttaṃ /
जे सुवती -आ से सुहिते, | जागरामणे सुही होति ||२२||
jāgarantaṃ muṇiṃ vīraṃ | dosā vajjenti dūrao /
jalantaṃ jataveyaṃ vā | चक्खुसा दहा-भीरुणो ||२३||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*१३||
|| अद्दालैज्ज’ अज्झायणम् । ||३५||

I/36 इति तारायणिज्जम् अज्झायनम् । /

उप्पेटा उपपतता उपपयन्तां पितेणा वोच्चामि । किम् सन्तम् ||*१||
वोच्चामि? -a santaṃ vocchāmi: `कुक्कुसाय!` विट्टेन तारायणेना ||*२||
अरहता इसिना बुइतम् । ||*३||
पट्टस्स मम या अन्नेसिं मुक्को कोवो दुह’ आवहो ||*४||
तम्हा खलु उप्पोतन्तं सहसा कोवं निगिण्हितावं । ||*५||
कोवो अग्गी तमो मच्चू | visaṃ vādhī also rayo /
jarā haṇī bhayaṃ sogo | मोहम् सल्लं परजयो ||१||
वंहिणो -ओ बलं चित्तं, | koh’ aggissa paraṃ balaṃ /
अप्पा गति तु वंहिस्सा, | कोव’ अग्गिस्स’ अमिता गति ||२||
sakka vaṇhī -ivaretuṃ | vāriṇā jalito bahi /
सव्वोदहि-जलेनावि | कोव’ अग्गी दुनिवारौ ||३||
एकम् भवं दहे वन्ही, | daḍhass’ avi suhaṃ bhave /
इमां परं च कोव’ अग्गी | -इसंसङ्कं दहते भवम् ||४||
aggiṇā tu ihaṃ daḍhā | संतिम् इच्चन्ति मानावा /
कोह’ अग्गिणा तु दढाणः | दुक्खं सन्ती पुणो वि हि ||५||
sakka tamo -इवरेतुम् | maṇiṇā jotiṇā vi vā /
कोवा-तमो तु दुज्जेयो | संसारे सव-देहिणाम् ||६||
sattaṃ buddhi mati medhā | gambhīraṃ saralattaṇaṃ /
कोहा-ग्गः’ अभिभूयस्सा | सव्वां भवती -इप्पाभां ||७||
गम्भीर-मेरु-सारे वि | पुव्वां हूणा संजमे /
कोव’ उग्गम-रयो-धूते | असरात्तं अतिचति ||८||
महा-विसे व’ अही दित्ते | care ‘दत्त’ अङ्कुरोडये /
चिठे चिठे स रुसन्ते | -इवविसत्तं उपागते ||९||
एवम् तवो-बलत्थे वि | -इच्चं कोहा-परायणे /
अचिरे-‘ अवि कालेन | तवो-रित्तत्तं इच्चति ||१०||
गम्भीरो वि तवो-रासी | jīvāṇaṃ dukkha-saṃcito /
अक्खेविणाम् दव’ अग्गी वा | कोव’ अग्गी दहते खन्ना ||११||
कोहेणा अप्पा ढाति परं च | अत्थं च धम्मं च तहेव कामं / .
तिव्वां च वेरं पि करन्ति कोढा | अधारं गतिं वा वि उविन्ति कोहा ||१२||
koh’ āvidha -a yāṇanti | mātaraṃ pitaraṃ guruṃ /
adhikkhivanti साधु या | rāyāṇo devayāni ya ||१३||
कोवा-मूलां -ययच्चन्ति | dhaṇa-hāṇiṃ bandhanāni ya /
पिया-विप्पाओगे या बहु | jammaiṃ maraṇāṇi ya ||१४||
jeṇābhibhūto जहति तु धम्मम् | viddhaṃsatii jeṇa kataṃ ca puṇnaṃ /
स तिव्वा-जोती परम-प्पमादो | कोढो, महाराज, -इरुज्झियाववो ||१५||
haṭhaṃ karetīha -इरुज्झमानो | bhāsaṃ karetīha vimuccamāṇo /
haṭhaṃ c bhāsaṃ c samikha panṇe | कोवम् -इरुम्भेज्जा सदा जित्’ अप्पा ||१६||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*६||
|| इति तारायणिज्जम् अज्झायणम् । ||३६||

I/37 सिरिगिरिज्जाणम्’ अज्झायणम् । /

[1.] सववं इणाम् पुरा उदागम असी त्ति सिरिगिरिणा महाण- ||*1||
परिवयागेणा अरहता इसिना बुइयाँ । ||*२||
एत्थ अण्डे संतत्ते, एत्थ लोए संभूते, एत्थं सासासे, इयम् ||*३||
-ए वरुण-विहाणे । [2.] उभयो-कालान् उभयो-संझां खिरम् ||*४||
-avaṇīyaṃ madhu samidha-samāhāraṃ khāraṃ सङ्खं च ||*५||
piṇḍettā aggihotta-kuṇṃṃṃṃ paḍijagaremāṇe विहरिस्सामिति तम्हा ||*६||
एयम् सव्वां ति बेमि । [3.] -avi māyā, -a kadāti -‘ असि -a kadāti ||*7||
-a bhavati -a kadati -a भविस्सति या। ||*८||
पाण्डुप्पनं इणाम् सोच्चा ||*९||
सूर-सहगतो गच्छे: जत्थ’ एव सूरिये । ||*१०||
अत्थमेज्जा खेत्तंसि वा -इण्णाम्सि वा तत्थ’ एव -अं पादुप्पाभ्ये ||*११||
rayaṇīye jāva tejasā jalante एवम् खालु मे कप्पति ||*12||
पतिनां वा पाण्डिनं वा दहिणां वा उदीनां वा पुरतो जुगा- ||*१३||
मेत्तं पेहमाने अहरियम् एव ऋतित्ते । ||*१४||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*१५||
|| सिरिगिरिज्णाम्’ अज्झायणम् । ||३७||

I/38 sāiputtijjaṃ -ām’ अज्झायणम् । /

jaṃ suheṃna suhaṃ laddhaṃ | अचन्त-सुखम् एव तम् /
जं सुखेन दुहं लद्धं, | मा मे तेन समगमो ||१||
सतिपुत्तेन बुद्धेना अरहता इसिणा बुइतं । ||*१||
maṇuṇṇaṃ bhoyaṇaṃ bhocca | maṇuṇaṃ saya-‘ āsaṇaṃ /
maṇuṇaṃsi agaraṃsi | झाति भिक्खू समाहिए ||२||
अमनुनाँ भोयानं भोच्चा | अमानुनान् सय-‘ āsaṇaṃ /
amaṇuṇaṃsi gehaṃsi | दुक्खं भिक्खू झियायति ||३||
एवम् अनेग-वनागं | तङ् परिच्‍चज्जा पण्डिते /
-‘ अण्णट्ठा लुब्भै पञ्ञे, | eyaṃ buddhāṇa sasanaṃ ||४||
-āṇā-vaṇṇesu सद्देसु | सोया-पट्टेसु बुद्धिमं /
गेहिं वाया-पादोसं वा | सम्मं वज्जेज्जा पण्डिए ||५||
एवं रुवेसु गन्धेसु रसेसु फसेसु अप्प’ अप्पना’ भिलावेणाम् । ||*२||
पञ्च जागरौ सुत्त | अप्पा-दुक्खस्स कारणा / .
कप’ एव तु विणासाय | पाणिने वैज्जा संतायं ||६||
वाहि-क्खयाय दुक्खं वा | suhaṃ vā -āṇa-desiyaṃ /
मोह-क्खयाय एम् एव | दुहं वा जय वा सुहां ||७||
-a dukkaṃ -a suhaṃ vā vi | जहा-हेतु तिगिच्छति /
तिगिच्चे सुजुत्तस्स | दुक्खं वा जय वा सुहां ||८||
मोह-क्खे उ जुत्तस्स | दुक्खं वा जय वा सुहां /
मोह-क्खे जहा-हेऊ | न दुक्खं न वि वा सुहां ||९||
तुच्चे जनम्मी संवेगो, | निव्वेदो उत्तमे जने /
अत्थि ता दीना-भवानं | विसेसो उवदेसनम् ||१०||
samanṇṇe gītaṇṇīmāṇā, | विसेसे मम्मा-वेधिनी /
savvaṇu-bhāsiyā vāṇī | -āṇā ‘वत्थो ‘दिन’ अन्तरे ||११||
सव्वा-सत्ता-दयो वेसो | -आरम्भो -अपरिग्गहो /
सत्तं तवं दयम् च’ एव | भासन्ति जिणसत्तमा ||१२||
दन्त’ इण्डियास्स वीरस्सा | किं रणे-‘ असमेना वा? /
जत्थ जत्थ’ एव मोदेज्जा | तन राणणं सो य असमो ||१३||
किं उ दन्तस्स रणणेणाम् | दन्तस्स वा किम् असं? /
-आतिक्कन्तस्स भेज्जं | -आ वा सत्थस्स’ अभेज्जात ||१४||
सुभवा-भवित’ अप्पनो | suṇṇaṃ raṇṇaṃ vaṇaṃ vaṇaṃ pi vā /
सव्वं एतां हि झाणाय | सल्ल-चित्ते वा सल्लिन्नो ||१५||
दुह-रुवा दुरन्तस्स | -āṇā’ vatthā vasuṃdhara /
kamm’ ādāṇāya savvaṃ pi | काम-चित्ते वा कामिणो ||१६||
सम्मत्तं च दयम् च’ एव | -इणिनिदाणो य जो दामो /
तवो जोगो य सव्वो वि | सव्वा-कम्म-क्खायणकारो ||१७||
सत्थकं वा वि अरम्भं | jāṇejja ya -iratthakaṃ /
paḍihatthiṃ स जोएन्तो | तडां घटतेति वाराणो ||१८||
जस्स कज्जस्स जो जोजो | साहेतुम्-जे -आ पच्चलो /
कज्जं वज्जेति तम् सव्वं | kāmī vā -agga-muṇṇaṃṃ ||१९||
jāṇejjā saraṇaṃ धीरो, | -a koḍiṃ इति दुग्गतो /
-a sīhaṃ dappiyaṃ cheyaṃ | -ebhaṃ bhojjāhi jambuo ||२०||
वेस-पच्चाण-संबद्धे | ‘संबधं वरे सदा /
-āṇāṇarati-pāyoggaṃ | -ālaṃ dhāretu buddhimaṃ ||२१||
बम्भाचारी जाति कुद्धो | वज्जेज्जा मोह-दीवाणम् /
-a mūḍhassa tu वहस्सा | मिगे अप्पेति सायकम् ||२२||
पच्चानं च’ एव रुवं च | -इच्चायम्मी विभावे /
किम् अत्थं गायते वाहो | तुँहिक्का वा वि पक्खिता? ||२३||
कज्ज्निव्वती-पाओग्गं | ādeyaṃ kajja-kāraṇaṃ /
mokkhaṇṇṇivvatti-paoggaṃ | विणनेयं तु विसेसौ ||२४||
परिवारे च’ एव वेसे य | bhāvitaṃ tu vibhāvae / परिवारे
वि गम्भीरे | -a rāyā -ईला-जम्बुओ ||२५||
अत्थ’ ādāiṃ jaṇaṃ jāṇe | -āṇā-cittāṇubhāsakaṃ /
अत्थ’ ādāīṇa vīsango | पासन्तसस्य अत्थसंतती ||२६||
ढाम्भ-कप्पं कट्टी-समां | -इच्चायम्मी विभावे /
-इखिल’ आमोसा कारित्तु | उवाचारम्मि परिच्छति ||२७||
sabbhāve dubbalaṃ jāṇe | -āṇā-vaṇṇāṇāṇubhāsakaṃ / 1999 .
पुप्फ्’ आदने सुणन्द वा | पावकरा-घरं गाता ||२८||
दव्वे खेते या काले या | सव्वा-भवे या सव्वधा /
सववेसिं लिङ्ग-जीवाणम् | bhāvanaṃ tu vihāvae ||२९||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*३||
|| sāiputtijjaṃ -ām’ अज्झायणम् । ||३८||

I/39 saṃjaijjaṃ nām’ अज्झायणम् । /

जे इमां पावकम् कमम् | n’ eva kujā -a kārave /
देव वि ताम् -अमंसन्ति | धितिमं दित्त-तेजसं ||१||
जे -अरे कुववती पावं | andhakaraṃ mahaṃ kare /
aṇavajjaṃ paṇḍite kiccā | आदिच्चे वा पभासती ||२||
siyā pāvaṃ saiṃ kujā, | taṃ -a kujjā puṇo puṇo /
-आणि कमम् च -अं कुज्जा | साधु कममं वियानिया ||३||
| kujā taṃ tu puṇo puṇo /
से निकायं च -अं कुज्जा, | साहु भोज्जो वि जयति ||४||
रहस्से खलु भो पावं कमं समज्जिनित्ता दव्वाओ खेत्तो ||*१||
कालओ भवो कमाओ अज्झवासायो सम्मं अपलिउञ्चामणे ||*२||
जः’ अत्थम् आलोएज्जा । saṃjaeṇaṃ arhatā isiṇā buitaṃ. ||*३||
-अवि अत्थि रसेहिं भद्देहिं | saṃvaseṇa ya bhaddaeṇa य /
जत्थ मिए kāṇaṇosite | उवणामेति वहाए सञ्जे ||५||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*४||
|| saṃjaijjaṃ nām’ अज्झायणम् । ||३९||

I/40 ii दीवायनिज्जम् अज्झायणम् । /

इच्चं अनिच्चं पुरा करेज्जा । दीवायणेना अरहता इसिना ||*१||
बुइताम् ||*२||
इच्चा बहुविधा लोए | जए बधो किलस्सति /
तम्हा इच्चं अनिच्छे | जिनित्त सुहं एधाति ||१||
icchā’ bhibhūyā -a jaṇanti | mātaraṃ pitaraṃ guruṃ /
adhikkhivanti साधु या | rāyāṇo devayāni ya ||२||
इच्चा-मूलां नियच्छन्ति | dhaṇa-hāṇiṃ bandhanāni ya /
पिया-विप्पाओगे या बहु | jammaiṃ maraṇāṇi ya ||३||
इच्छन्ते-‘ इच्छते इच्छा, | अनिच्चं तन् पि इच्चति /
तम्हा इच्चं अनिच्छे | जिनित्त सुहं एहति ||४||
दव्वाओ खेत्तो कालओ भवो जहा-थमं जहा-बलं जाधा- ||*३||
विरियम् अनिगुहन्तो आलोएज्जासि त्ति । ||*४||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*५||
|| ii दीवायनिज्जम् अज्झायणम् । ||४०||

I/41 ii indaṇāgijj’ अज्झायणम् । /

jesiṃ ājīvato अप्पा | -arāṇaṃ bala-daṃsaṇaṃ /
तवं ते अमिसां किच्चा | jaṇā saṃ-icate jaṇāṃ ||१||
विकीतां तेसि सुकडां तु | ताम् च -इस्सै जीवियम् /
कम-सेठा अजात वा | jānijjā mamaka saḍhā ||२||
गाल’ उच्चिन्ना असोते वा | macchā pāvanti veyaṇaṃ /
aṇāgatam अपस्सन्ता | पच्चा सोयन्ती दुम्मती ||३||
मच्चा वा झिणा-पाणिया | kankāṇaṃ ghāsam āgatā /
पच्चुप्णा-रसे गिद्धा | मोह-मल्ल-पनोल्लिया ||४||
dittaṃ pāvanti उक्कन्ते | वारि-मज्जे वा वाराणा /
āhāra-metta-saṃbdhā | कज्जाकज्जनमिलिता ||५||
पक्खिणो घटकुम्भे वा | avasā pāventi saṃkhayaṃ /
मधु पास्यति दुर्बुद्धि, | पावतं से -अ पसति ||६||
अमिस्’ अत्थि झासो च’ एव | मग्गते अप्पना गलं /
अमिस्’ अत्थी कारत्तं तु | जीवे हिंसाति दुम्मती ||७||
अणघेयम् मणिं मोट्टूं | सुत्त-मत्ता ‘भिनन्दती /
सव्वन्नु-सनां मोत्तुम् | moh’ ādiehiṃ hiṃsatī /
सोआ-मत्तेन विसां गेज्झं | जानं तत्थ’ एव जुञ्जती ||८||
ājīv’ अत्थं तवो मोत्तुम्म् | तप्पते विविहं बहुम् /
तव-निस्साए जीवन्तो | तव’ आजीवं तु जीवति ||९||
-आणम् एवोवाजीवन्तो | carittaṃ karaṇaṃ tahā /
लिङ्गं च जीव-‘ अठाए | अविसुद्धं ति जीवति ||१०||
विज्जा-मन्तोपदेसेहिं | दूती-संपसनेहिं वा /
bhāvī-bhavī-vavovadesehiṃ | अविसुद्धं ति जीवति ||११||
मूला-कौया-कम्मेहिं | bhāsā-paṇiehi yā /
अक्खायोवादेसेहिं | अविसुद्धं तु जीवति ||१२||
indaṇāgeṇāgeṇa अरहता isiṇā buitaṃ. ||*१||
भगिनी भगिनी या यतः विवर्णा | कुस’ अग्गेन आहारे /
-आ से सुखाय-धम्मस्स | अग्घती सतिमं कलं ||१३||
mā mamaṃ jāṇau koyī | mā ‘haṃ jāṇāmi kaṃci vi /
aṇṇāte-‘ अत्थ अण्णातन | carejjā samudāṇiyaṃ ||१४||
पंच-वणीमग-सुद्धं | जो भिक्खां एसाणाए essayjā /
तस्सा सुलाद्धा lābhā | हण-‘ आदी-विप्पमुक्क-दोसस्सा ||१५||
याहा कवोता या कविञ्जला या | gāvo carantī iha pātaḍāo /
evaṃ muṇī goyariyaṃ carejjā, | -ओ वीलावे -ओ वि या संजलेज्जा ||१६||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*२||
|| ii indaṇāgijj’ अज्झायणम् । ||४१||

I/42 ii somijjaṃ -ām’ अज्झायणम् । /

appeṇa bahum essayjā जेठा-मज्जिम-कण्णासं. ||*१||
-इरवज्जे ठितस्स तु -ओ कप्पति पुनर-अवि सवज्जं सेवित्तए। ||*२||
सोमना अरहता इसिणा बुइतं । ||*३||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*४||
|| ii सोमिज्जां -आम्’ अज्झायणम् । ||४२||

I/43 ii jamaṇṇāṃ’ ajhayaṇaṃ. /

लभम्मि जे -आ सुमनो | अलभे -‘ एव दुम्मनो /
से हु सेठे मनुस्साणम् | देवानं वा सयक्कू ||१||
जमेणा अरहता इसिणा बुइतं । ||*१||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*२||
|| ii jamaṇṇāṃ’ ajhayaṇaṃ. ||४३||

I/44 ii वरुणाणाम्’ अज्झायणम् । /

dohiṃ angehiṃ uppīlantehiṃ ātā jassa -a uppīlati ||*१||
राग’ अङ्गे या विदोसे या से हु सम्मं -ययच्चति । ||*२||
वरुणेणाँ अरहता इसिना बुइतं । ||*३||
एवम् से सिद्धे बुद्धि …-ओ पुनर-अवि इच्च्-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*४||

|| ii वरुणाणाम्’ अज्झायणम् । ||४४||

I/45 वेसामनिज्जां नमः अज्झायणम् । इसिभासियैं समत्तैं । /

appaṃ ca āūṃ iha māṇavāṇaṃ | suciraṃ ca kālaṃ naraesu vāso /
सव्वे या काम -इरायण मूलां | किं -अमा कामेसु बुहो रमेज्जा? ||१||
pāvaṃ -a kujā, -a हनेज्जा पाणे | atīrase, -‘ एव रमे कदायी /
उच्चावएहिं सय-‘ आसंनेहिं | vāyu vva jālaṃ समतिक्कमेज्जा ||२||
वेसामनेणाम् अरहता इसिना बुइतं । ||*१||
जे पुमं कुरुते पावं | -a tass’ appā dhuvaṃ pio /
appaṇā hi kaḍaṃ kammaṃ | appaṇā c’ एव भुज्जती ||३||
पावं परस्सा कुव्वन्तो | हसते मोह-मोहितो /
मच्चो गलं गसन्तो वा | विनिघायम् -a पसति ||४||
पच्चुप्णा-रसे गिद्धो | मोह-मल्ल-पनोलितो /
दित्तं पावति उक्कंठं | वारि-मज्झे वा वरणो ||५||
परोवघाता-तल्लिच्चो | दप्प-मोहा-बल’ उद्धुरो /
सीहो जरो दुपाणे वा | गुण-दोसं -a vindatī ||६||
सवसो पावं पुरा किच्चा | dukkhaṃ vedeti dummatī /
असत्त-कण्ठा-पासो वा | मुक्का-धारो दुह’ ऐओ ||७||
पावं जे उ पकुव्वन्ति | jīvā sotāṇugāmiṇo /
वड्ढे पावकं तेसिं | aṇaggāhissa vā aṇaṃ ||८||
अनुबद्धं अपस्सन्ता | पच्चुप्णा-गवेसका /
ते पच्चा दुक्खं अच्छन्ति | गाल’ उच्चिता जधा झासा ||९||
ātā-kaḍāṇa kammaṇaṃ | ātā bhunjati jaṃ phalaṃ /
tamhā āyassa aṭhāe | मयूरम् आदाय वज्जये ||१०||
जे हुतासं विवज्जेति | jaṃ-visaṃ vā -a bhunjati /
jaṃ -aṃ geṃti vā vālaṃ | -ऊणम् अत्थि ततो ‘भयम् ||११||
dhāvantaṃ sarasaṃ nīraṃ | sacchaṃ dāḍhiṃ singiṇaṃ /
दोसा-भिरू विवज्जन्ते, | मयूरं प्रति एवम् विवज्जे ||१२||
पाव-कम्मोदयम् पप्पा | दुक्खतो दुःख-भायनं /
dosā dosodaī c’ eva | मयूर-कजा पशूयति ||१३||
उव्वि-वर जल’ ओः’ अन्ता | tetaṇīe matoṭhitaṃ /
jīvitaṃ vā vi jīvāṇaṃ, | जीवं ति फलमन्दिरं ||१४||
देज्जाहि जो मरन्तस्स | sāgar’ antaṃ vasuṃdharaṃ /
jīviyaṃ vā vi jo dejjā, | जीवितां तु स इच्चती ||१५||
putta-daraṃ dhaṇaṃ rajjaṃ | vijjā sippaṃ kalā guṇā /
jīvite sati jivāṇaṃ | जीविताय रति अयम् ||१६||
āhār’ ādī tu जीवाणम् | loe jīvāṇa dijjatī /
पाणा-संधारा-‘ अठाय | दुक्खणनिग्गहणा तहा ||१७||
सत्थेन वंहिणा वा वि | खते दढे वा वेदना /
सए देहे जहा होति | एवम् सव्वेसि देहिणाम् ||१८||
पाणी या पाणी-घातं च | पाणिनां च पिय दया /
सव्वं एतां विजनित्ता | पाणी-घातं विवज्जे ||१९||
ahiṃsā savva-sttāṇaṃ | sadā -ivveyakārikā /
अहिंसा सव्वा-सत्तेसु | परं बम्भं अनिन्दीयं ||२०||
देव’ इन्दा दानव’ इन्दा या | -अर्’ इन्दा जे विस्सुतौ / .
सव्वा-सत्ता-दयो’ वेताम् | मु-‘ ईसं पणमन्ति अत्र ||२१||
तम्हा पाण-दिवस’ अठाए | तेल्ल-पट्ट-धारो जाधा /
एगग्गायमणिभूतो | दिवस’ अत्थी विहारे मुनि ||२२||
āṇaṃ ji-‘ inda-bhanitaṃ | savva-sttāṇugāmiṇiṃ /
sama-cittā ‘भिनन्दिता | मुच्चन्ति सव-बन्धना ||२३||
twist-mohassa दन्तस्स | धीमन्तस्स भसितां जाए /
जे -आरा -आभिनन्दन्ति | ते धुवं दुःख-भायिन्नो ||२४||
जे ‘भिनन्दन्ति भावेन | जि-‘ āṇaṃ, tesi savvadā /
kallāṇāiṃ suhāiṃ ca | ऋद्धियो या -आ दुल्लाहा ||२५||
maṇaṃ tadhā rammamāṃṃ | -āṇā-bhāva-guṇodayaṃ /
fulllaṃ वा पौमिणी-सण्डाम् | सुतित्थं गहा-वज्जिताम् ||२६||
रम्मं मन्तं जी-‘ इन्दान् | -āṇā-bhāva-guṇodayaṃ /
कस्स’ ईयम् -a ppiyaṃ hojjā | इच्चियं वा रसायनम्? ||२७||
नञ्हतो वा सरं रम्मं | vāhito vā ruyāharaṃ /
चुहितो वा जहारां | रणे मूढो वा बन्दियाँ ||२८||
वंहिं सीत्’ आहतो वा वि | -ivāyaṃ vā ‘इल’ आहतो /
तातारं वा भ’ उव्विग्गो | अ-‘ अत्तो वा ध-‘ आगमम् ||२९||
गम्भीरं सव्वतोभद्दां | हेतु-भङ्गणय’ उज्जलं /
सारणान् पायतो मण्णे | जि-‘ इण्डवायनं तहा ||३०||
सारदं वा जलं सुद्धं | puṇṇaṃ vā sasi-maṇḍalaṃ /
जक्का-मणिं अघाँ वा | थिरां वा मेतिनी-तलं ||३१||
साभविया-गुणवेतन | bhāsate jiṇa-sāsaṇaṃ /
sasī-tarā-paḍicchaṇaṃ | सारदं वा -अभ’ अङ्गणम् ||३२||
सव्वनु-ससन पप्पा | viṇṇāṇaṃ paviyambhate /
हिमवन्तं गिरिं पप्पा | तरूणं चरु व’ आगमो ||३३||
sattaṃ buddhi mati medhā | गम्भीरत्तं च वड्ढती /
osadhaṃ vā su-y-akkantaṃ | जुज्जे बाला-वीरियम् ||३४||
पायण्डस्स -अरिन्दस्स | चन्तरे देसियास्स या /
आरोग-कारणो च’ एव | आणा-कोहो दुह’ आवहो ||३५||
sasanaṃ jaṃ -arindāo | chanter जे या देसागा /
रोग’ उघातो य वेज्जातो | सव्वं एतं हिए हियम् ||३६||
आणा-कोवो जी-‘ इन्दस्स | saraṇṇassa jutīmato /
संसारे दुःख-संबाहे | दत्तरो सव-देहिणाम् ||३७||
तेलोक्क-सार-गरुयम् | धीमतो bhāsitaṃ imaṃ /
sammaṃ kāeṇa phāsettā | पुणो -आ विरमे ततो ||३८||
बद्ध-सिन्धो जध जोधो | वम्म्’ āruḍho thir’ āyudho /
sīhaṇṇāyaṃ vimucittā | पलायन्तो -a sobhatī ||३९||
अगन्धणे कुले सवारये | jadhā -āgo mahā-viso /
muncittā स-विसं भूतो | पियन्तो जाति लघवं ||४०||
जधा रूपि-कुल’ उब्भूतो | ramaṇijjaṃ pi bhoyaṇaṃ /
vantaṃ puṇo स भुञ्जन्तो | धिद्-धि-कारस्सा भयानम् ||४१||
एवां जि-‘ इन्दनानाए | सल्ल’ उद्धरणं एव य /
-इग्गमो य पलित्ताओ | सुहिओ, सुहं एव तम् ||४२||
indāsaṇī -a taṃ kujā, | दित्तो वन्ही, ९.अणम्, अपि / .
āsādijjanta-संबन्धो | jaṃ kujā ऋद्धि-गरवो ||४३||
सगहं सर-बुद्धम् | visaṃ vām’ anujojitaṃ /
समसां वा -आदि-सोयम् | सता-कम्मं दुहंकरं ||४४||
कोसीकिते विव’ असी तिक्खो | bhāsa-cchaṇṇo va pāvao /
लिङ्गवेसा-पलिच्चणो | अजीय’ अप्पा तहा पुमम् ||४५||
kāmā musā-muhī tikkha, | sātā-kāmmāṇusāriṇī /
taṇhā ‘सतन च, सिघ्घं च | तन्हा चिन्दति देहिणाम् ||४६||
सदेवोराग-गन्धव्वं | satirikkhaṃ samāṇusaṃ /
वत्तं तेहिं जगं किच्चं | तन्हा-पसंनिबन्धनम् ||४७||
अक्खोवङ्गो, वणे लेवो, | tāvaṇaṃ jaṃ jaunsa ya /
-āmaṇam उसुणो जं च | जुट्टितो कज्ज-कारणम् ||४८||
āhār’ ādī-paḍīkaro | सव्वनु-वाय-‘ आहितो /
अप्पाहु तिव्वा-वंहिस्सा | संजम्’ अठाए संजमो ||४९||
हेमं वा आयसं वा वि | bandhaṇaṃ dukkha-kāraṇaṃ /
महा’ घ्घस्सावि दण्डस्सा | -इवे दुःख-संपादा ||५०||
आज्जामणे दिव्वाम्मि | dhīmatā kajja-kāraṇaṃ /
कट्टरे अभिचरित | विण्यं देहा-धाराणम् ||५१||
sagareṇāvani-joke, | āturo vā turṃgame /
भोयानं भिज्जाएहिं वा | jāṇejja deha-rakkhanaṃ ||५२||
jātaṃ jātaṃ तु विरियम् | sammaṃ jujjejja saṃjame /
pupph’ ādīhi pupphāṇaṃ | रक्खन्तो आदि-कारणम् ||५३||
एवं से सिद्धे बुद्धे … -ओ पुनर-अवि इक्क-अत्थं हव्वां अगच्छति त्ति बेमि । ||*२||
|| वेसामणिज्जां नमः अज्झायणम् । इसिभासियैं समत्तैं । ||४५||