The meaning of Definitions

Logico-Semantic Units (or Elements): Knowledge, Content, Idea,
Concept, Law, Principle, Definition, Attribute, Class, Individual,
Property, Truth, Proposition, Reasoning

Definition: A phrase signifying the essence of a thing; a description of an entity (word,
conception, thing) by its genus and differentia (properties, attributes, or relations); proving a thing’s essential nature; a set of words signifying precisely what a name signifies; the statement of a thing’s nature, a statement of the meaning of the term (a word or phrase or symbol);‘an equivalent nominal formula’; ‘to define is to determine what something is, its content and meaning, nature and substance’.

Meanings: description, explanation, exposition, interpretation, rendering; sameness and
difference.

Definition types: nominal, conceptual, or real; dictionary, explicit, contextual, ostensive,
stipulative, recursive definitions, and redefinition

Meaning change: primary meaning/special senses (radiation); specialization and
generalization; melioration and deterioration and genteelisms and euphemisms;
adulteration; figurative, non-literal extensions or tropes or images or figures, analogy,
simile, metaphor, personification, metonymy, synecdoche, hyperbole or exaggeration,
and extrapolation Class, category or classification or genus, a collection of things having a common property; what is predicated of a number of things showing difference in kinds.

Category hierarchy: group, grouping; collection, aggregation, accumulation; class,
family; kind, sort, form, variety; type, nature, version, or variation; rubric and way
Classification, ordering (grouping, organization, categorization, assortment, sorting, or
distribution) things into groups, categories or classes according to their similarities or
differences

Types of classification: typology, taxonomy, metadata, topic map, ontologies, indexing,
cross-classification, re-classification, stratification, assessment; dichotomy and trichotomy.

Property: an essential attribute common to all members of a class; an attribute predicated convertibly of a thing. If something is a state, then it is capable to change, and if it be capable of alteration, it is a state.

Property types: substantial, absolute, essential or permanent; stative (qualitative or quantitative); functional; and relative (temporary, spatial, etc.)

Proposition: a statement, true or false, that negates or affirms something of something,
whether the two things are the same or different (either identical or contained each within the other as whole and part), or whether the relation of an attribute with a thing is fact or not;

Proposition types: universal, specific and particular; ontological, logical, ethical,
scientific; axiom, premise, postulate, posit or assumption, converse, negation, conclusion,
theorem, corollary, lemma.

Modality (existence, possibility and impossibility, contingency and necessity). Temporality (the present, past, or future)

All propositions should be taken in the most general form, so that to make them into
many specific statements about facts, e.g. ‘the knowledge of relative terms is
complementary’ Principle, a general law, truth or rule basic to specific laws, truths, or rules

Concepts: generality, source, foundation, element, cause, standard, action or operation

Kinds and order: fundamental truths and causes, natural laws, basic elements, moral
standards

Relationships: reality, nature, mind, knowledge, science, morality

Reality: substance, property, quantity, quality, state, change, relation, process, causation

Nature: matter, energy, information, life, organism, mind, society

Mind: sensations, perceptions, ideas, concepts, thoughts

Knowledge: sensations, ideas, definitions, propositions, judgments

Science: axioms, postulates, induction, experience, observations, hypotheses, or
assumptions

Morality: codes, ends, utility, happiness, good Truth, correspondence (conformity) to reality (actuality) or to ideal, pattern, model, standard, and rule

Meanings: being, reality, knowledge, speech, belief, statement; fact, veracity, the true,
verity, accuracy The fact of the thing’s being or not being is the cause of the truth or falsity of the proposition that it is or not

Reasoning: inference or argument, a cognitive operation (mental process) of abstract
(logical) thinking (thought, cerebration, intellection, mentation) involving knowledge;
abstract thinking; the process of thought

Types: analysis or analytic thinking, argumentation or logical argument, conjecture,
deduction, inference, prediction, ratiocination, regress or reasoning backward, synthesis
or synthetic thinking; ontological reasoning, logical reasoning, mathematical reasoning,
scientific reasoning, dialectical reasoning, rhetorical reasoning, and practical reasoning;
animal, human, and machine reasoning

Analysis: breakdown, resolution, cost-benefit analysis, dissection, elimination,
reductionism, systems analysis, trend analysis

Argumentation: line of inquiry (questioning), casuistry, policy (social, economic, fiscal,
control, protectionism, party line, foreign policy)

Conjecture: theorization, abstraction or generalization, supposition or supposal

Deduction: synthesis or syllogism

Inference: illation, analogy, corollary, derivation, entailment or implication, extrapolation,presumption

Prediction: anticipation, projection, prophecy or prognostication, prefiguration
Truth, validity, and consistency: material truth and formal truth; contingency and
necessity, certainty and probability; fallacies, material, verbal, and formal

Correlative processes: mental association, construction, consideration, ideation,
mentation, thread, line of thought, mysticism, intuition, insight, explanation, excogitation,

planning, problem solving, convergent and divergent thinking


Source:Universal Standard Entity Classification System (USECS) 2005

Public key certificate

Cyber Crime,Cyber Security,Cyber Law

A public key certificate, usually just called a certificate

A public key certificate is a digitally signed statement binds the value of a public key to the identity of the person, device, or service holds corresponding private key.

Most certificates in common use are based on the X.509 v3 certificate standard.

One of the main benefits of certificates is that hosts no longer have to maintain a set of passwords for individual subjects who need to be authenticated as a prerequisite to access. Instead, the host merely establishes trust in a certificate issuer.

Typically, certificates contain the following information:

The subject’s public key value.

The subject’s identifier information, such as the name and e-mail address.

The validity period (the length of time that the certificate is considered valid).

Issuer identifier information.

The digital signature of the issuer, which attests to the validity of the binding between the subject’s public key and the subject’s identifier information.

A certificate is valid only for the period of time specified within it; every certificate contains Valid From and Valid To dates, which set the boundaries of the validity period. Once a certificate’s validity period has passed, a new certificate must be requested by the subject of the now-expired certificate.

Example:

Internet Security Research Group ISRG is a CA that provides services including, but not limited to, issuing, managing, validating, revoking, and renewing publicly-trusted Certificates. These services are performed in accordance with the requirements of this Certificate Policy (CP) and the ISRG Certification Practice Statement (CPS). These services are provided to the general public with exceptions as deemed appropriate by ISRG management or in accordance with relevant law.

DNS: What is a

DNS stands for domain name system

DNS is an Internet service that translates a domain name into IP addresses.

This query is performed by a Domain Name Server (DNS server) or servers nearby that have been assigned responsibility for that hostname. You can think of a DNS server as a phone book for the internet.

A DNS server maintains a directory of domain names and translates them to IPs.

 Example of Common DNS Records

  • A: Indicates the IP address of the domain.
  • AAAA: IPV6 address record.
  • CNAME: Canonical name, used for making a domain alias.
  • NS: Name server, indicates which name server is authoritative for the domain.
  • MX: Mail exchange, a list of mail exchange servers used for the domain.
  • TXT: Administrator record use for domain facts and verifications.
  • SRV: Service, defines the TCP service the domain operates on.
  • PTR: Pointer record, maps an IPv4 address to CNAME.
  • SOA: State of authority, stores information about when domain was updated.

LOOKUP IP ADDRESS OR HOSTNAME

IP address or hostname 45.64.239.153

LOCATION 

Kolkata City
Region: West Bengal (WB) Postal code 700040
Country India (IN)
Continent Asia (AS)
Coordinates 22.5626 (lat) / 88.363 (long)
Time 2019-10-21 21:19:52 (Asia/Kolkata)

NETWORK

IP address: 45.64.239.153
Hostname: node-45-64-239-153.alliancebroadband.in
Provider: Alliance Broadband Services Pvt. Ltd.
ASN: 23860


 

Names of Buddha

Names of Goutam Buddha in Devanagari

बुद्धः। १ भगवान्। २ तथागतः। ३ अर्हन्। ४ सम्यक्संबुद्धः। ५ विद्याचरणसंपन्नः। ६ सुगतः। ७ लोकवित्। ८ अनुत्तरः। ९ पुरुषदम्यसारथिः। १० शास्ता।

११ जिनः। १२ लोकज्येष्ठः। १३ सर्वज्ञः। १४ तापी। १५ देवातिदेवः। १६ महर्षिः। १७ धर्मस्वामी। १८ ऋषभः। १९ नायकः। २० परिणायकः।

२१ विनायकः। २२ अद्वयवादी। २३ शौद्वोदनिः। २४ दशबलः। २५ मारजित्। २६ शाक्यपुंगवः। २७ गोप्ता। २८ महात्मा। २९ विजयी। ३० विभुः।

३१ विश्वंतरः। ३२ सर्वधर्मेश्वरः। ३३ विराट्। ३४ धीरः। ३५ गुणासागरः। ३६ शरण्यः। ३७ शरणं। ३८ वादिसिंहः। ३९ नरोत्तमः। ४० माराभिभूः।

४१ अप्रतिपुद्गलः। ४२ वात्तदोषः। ४३ हतविषः। ४४ अनङ्गजित्। ४५ षडभिज्ञः। ४६ भवात्तकृत्। ४७ अघहत्ता। ४८ सिद्धार्थ। ४९ शाक्यसिंहः। ५० वरार्हः।

५१ वरदः। ५२ वीरः। ५३ शमिता। ५४ शात्तपापः। ५५ शीतीभूतः। ५६ शिवंकरः। ५७ निर्द्वन्द्वः। ५८ निर्ममः। ५९ नेता। ६० निरवद्यः।

६१ निर्भयः। ६२ वीततृक्षः। ६३ निरादानः। ६४ विश्रुतः। ६५ शुभधर्माकारः। ६६ धर्माकरः। ६७ शुचिः। ६८ अनुपमः। ६९ त्रिकालज्ञाः। ७० वादी।

७१ त्रिदोषापहः। ७२ त्रिप्रातिहार्यसंपन्नः। ७३ निर्मलः। ७४ त्रिस्कन्धपथदैशिकः। ७५ निर्ज्वरः। ७६ सूर्यवंशः। ७७ अङ्गिरसः। ७८ गौतमः। ७९ इक्ष्वाकुकुलनन्दनः। ८० प्रभुः।

Qualitative Names

बोधिसत्त्वः। १ महासत्त्वः। २ धीमां। ३ उत्तमद्युतिः। ४ जिनपुत्रः। ५ जिनाधारः। ६ विजेता। ७ जिनाङ्कुरः। ८ विक्रात्तः। ९ परमार्थः। १० सार्थवाहः। ११ महायशाः। १२ कृपालुः। १३ महापुण्यः। १४ ईश्वरः। १५ धार्मिकः। १६ जिनीरमः। १७ धर्मतो निर्गतः। १८ मुखतो जातः। १९

More Names

वैरोचनः। अक्षोभ्यः। अमिताभः। रत्नसंभवः। अमोघसिद्धिः। विपश्यी। शिखी। विश्वभुक्। क्रकुच्छन्दः। कनकमुनिः। काश्यपः। शाक्यमुनि। दिपंकरः। पवमित्रः प्रहमितनेत्रः। रत्नशिखी। मेघस्वरः। मलीलगजमामी। लोकभिलाषी।

Source : महाव्युत्पत्ति


  • सूर्यवंशः -Originated in Surya Bamsha
  • अङ्गिरसः – Reader of Atharva Veda
  • गौतमः – Gotra
  • इक्ष्वाकुकुलनन्दनः – Sub Clan of Lord Rama
  • शाक्यसिंहः- Sub- Sub Clan
  • शिवंकरः – Worshiper of Lord Shiva [Family Deity]
  • ईश्वरः/ महर्षिः / महात्मा / विनायकः/ देवातिदेवः -Buddha never intended to establish a separate religion and long after of his death teaching of Buddha was regarded as a philosophical school like Kanad or Patanjali within the Sanatan Dharma

Supine indifference

In our view, the supine indifference, slackness and callous attitude on the part of the Jail Superintendent who had unreasonably delayed in transmitting the representation as an intermediary, had ultimately caused undue delay in the disposal of the appellant’s representation by the Government which received the representation 11 days after it was handed over to the Jail Superintendent by the detenu.

This avoidable and unexplained delay has resulted in rendering the continued detention of the appellant illegal and constitutionally impermissible.

Advocatetanmoy Sanskrit Dictionary

SANSKRIT TO SANSKRIT ENCYCLOPEDIC DICTIONARY

संस्कृत शास्त्रीय शब्द कोश:

  • अक्ष मालिका – Aksha Malika - अ क्ष ओमङ्कार मृत्युञ्जय सर्वव्यापक प्रथमेऽक्षे प्रतितिष्ठ । [ ॐ अ] ओमाङ्काराकर्षणात्मकसर्वगत द्वितीयेऽक्षे प्रतितिष्ठ । ओमिङ्कारपुष्टिदाक्षोभकर तृतीयेऽक्षे प्रतितिष्ठ । ओमीङ्कार वाक्प्रसादकर निर्मल चतुर्थेऽक्षे प्रतितिष्ठ । ओमुङ्कारContinue Reading
  • अक्षक्षेत्र – akshakshetra - अक्षक्षेत्र न० अक्षनिमित्तं क्षेत्रम् शा० त० । ज्योतिषोक्तेषु अक्षसाधनार्थं क्षेत्रतया कल्पितेषु अक्षप्रवेषु अष्टसु क्षेत्रेषु । तानि च सिद्धान्तशिरोमणौ गणिताध्याये दर्शितानि यथा । “भुजोऽक्षभा कोटिरिनाङ्गुलोना कर्णोऽक्षकर्णःContinue Reading
  • अक्षपाद – Akshapada - अक्षपाद पु० अक्षं नेत्रं दर्शनसाधनतया जातः पादोऽस्य । न्यायसूत्रकारके गौतमे मुनौ, स हि स्वमतदूषकस्य व्यासस्य मुखदर्शनं चक्षुषा न कर्त्तव्यमिति प्रतिज्ञाय पश्चात् व्यासेन प्रसादितः पादे नेत्रंContinue Reading
  • अक्षमाला – Aksha mala – रुद्राक्ष - अक्षमाला स्त्री अक्षाणां रुद्राक्षाणां माला । रुद्राक्ष वीजग्रथितमालायाम् । अकारादिक्षकारान्तः अक्ष स्तत्कृता तत्प्रतिनिधीभूता वा माला शा० त० । एकपञ्चाशद्वर्ण- मालायाम् तत्प्रतिनिधीभूतायां स्फटिकादिग्रथितायाम् वाह्यमालायाञ्च “शोष्यमाणपुष्करवीजं ग्रथ्यमनाक्षContinue Reading
  • अक्षय श्राद्धं [पिण्डं] – akshya sraddhya - पितरि जीवति यः श्राद्धं कुर्यात्, स येषां पिता कुर्यात्तेषां कुर्यात् । । ७५.१ । । पितरि पितामहे च जीवति येषां पितामहः । । ७५.२ ।Continue Reading
  • अक्षयतृतीया – Akshya tritiya - अक्षयतृतीया स्त्री कर्म्म० । वैशाखशुक्लपक्षतृतीयायाम् । “वैशाखे मासि राजेन्द्र! शुक्लपक्षे तृतीयिका । अक्षया सा तिथिः प्रोक्ता कृत्तिकारोहिणीयुता । तस्यां दानादिकं सर्व्वमक्षयं समुदाहृतमिति” । “या शुक्ला कुरुशार्द्दल!Continue Reading
  • अक्षौहिणी – akshwhini - रथाः २१८७० । गजाः २१८७० । रथवाहकाश्व- भिन्नाः अश्वाः ६५६१० । पदातयः १०९३५० ।
  • अगस्त्यचार – Agastyachar – Agastodaya - अगस्त्यचार पु० अगस्त्यस्य नक्षत्ररूपेण दक्षिणस्थस्य चारः शुभाशुभसूचकगत्यादि । वराहसंहितोक्ते अगस्त्यनामक- नक्षत्रस्य उदयादौ । यथा “विन्ध्यमस्तम्भयद्यश्च तस्योदयः श्रूयताम्” इत्युपक्रम्य । “उदये च पुनेरगस्त्यनाम्नः कु–समा- योगमलप्रदूषितानि ।Continue Reading
  • अग्नि – Agni - अग्निशब्दो हि अकारगकारनिशब्दानपेक्षमाणः एतिधातोरुत्पन्नात् अयनशब्दात् अकारमादत्ते । अनक्तिधातुगतस्य ककारस्य गकारादेशं कृत्वा तमादत्ते । यद्वा । दहतिधातुजन्यात् दग्धशब्दात् गकारमादत्ते । नीः इति नयति धातुः । सContinue Reading
  • अग्नि- Agni - अग्नि पु० अङ्गति ऊर्द्ध्वं गच्छति अगि–नि नलोपः । अग्नौ स्वनामप्रसिद्धे तेजोभेदे, तेजसि आकाशाद्वायुर्वायो- रग्निरग्नेरापोद्भ्यः पृथिवी, इति” श्रुतिः । तत्र तेजःपदार्थस्तावद्द्विविधः सूक्ष्मः स्थूलश्च । सूक्ष्म- वायुसंभूतःContinue Reading
  • अथ को वेदः – What is Veda - वेदलक्षणविचारः अथ को वेदः ? इति चेत् । उच्यते – अपौरुषेयं वाक्यं वेदः । स च विधि- मन्त्र- नामधेय-निषेध-अर्थवादभेदात् पञ्चविधः । विधिमीमांसा तत्र अज्ञातार्थज्ञापको वेदभागोContinue Reading
  • अद्वैत ब्रह्म विज्ञानम् – Advaita Brahma Vigyanam - As per Agni Puran[ Non- duality] अग्निरुवाच अद्वैतब्रह्मविज्ञानं वक्ष्ये यद्भवतोऽगदत् । शालग्रामे तपश्चक्रे वासुदेवार्चनादिकृत् ।। ३८०.१ ।। मृगसङ्गान्मृगो बूत्वा ह्यन्तकाले स्मरन् मृगं । जातिस्मरो मृगस्त्यक्त्वाContinue Reading
  • अभिनय – Avinaya - यदुक्तं चत्वारोऽभिनय इति तान् वर्णयिष्यामः । अत्राह -- अभिनय इति कस्मात् । अत्रोच्यते -- अभीत्युपसर्गः णीञ् इति प्रापणार्थको धातुः । अस्याभिनीत्येवं व्यवस्थितस्य एरजित्यच्प्रत्यत्ययान्तस्याभिनय इत्येवं रूपं सिद्धम् । एतच्च धात्वर्थानुवचनेनावधार्यं भवति ।
  • अर्ध नारीश्वर मूर्ति – Ardha Nariswar Murti - अथार्धनारीमूर्तेस्तु वक्ष्येऽहं शृणु सुव्रत ! । चतुर्भुजं च द्विभुजं द्विविधं परिकीर्तितम् ॥ १ ॥ समभंगस्थानकस्योक्तमार्गेणैव नतायतः । सुस्थितं दक्षिणं पादं वामपादं तु कुंचितम् ॥ २Continue Reading
  • आ – AA kar - आ, आकारः । द्वितीयस्वरवर्णः । अस्योच्चारणस्थानं कण्ठः । स च दीर्घः प्लुतश्च भवति । “आकारं परमाश्चर्य्यं शङ्खज्योतिर्म्मयं प्रिये । ब्रह्मविष्णुमयं वर्णं तथा रुद्रमयं प्रिये ।Continue Reading
  • आकाङ्क्षा – Akanksha - अथ केयमाकाङ्क्षा, न तावदविनाभावः, नीलं सरोजमित्यादावभावात्। विमलं जलं नद्याः कच्छे महिष इत्यत्र जलान्वितनद्या अविनाभावात् कच्छे साकाङ्क्षतापत्ते। नापि समभिव्याहृतपदस्मारितपदार्थजिज्ञासा, अजिज्ञासोरपि वाक्यार्थबोधात् विश्वजिता यजेत द्वारं इत्यत्रापदार्थयोरप्यधिकारिणोऽध्याहृतस्य पिधानस्य चाकाङ्क्षितत्वाच्च,Continue Reading
  • आगम – AAgama - AAgam Sastram
  • आचमनविधि – Achamana Bidhi - अथात आचमनविधिं व्याख्यास्यामः । प्राङ्मुख उदङ्मुखो वा द्वौ पाणी प्रक्षाळ्य बद्धशिखो यज्ञोपवीती जले वाथ स्थले वान्तर्जानु नविवराङ्गुळीभिः गोकर्णाकृतिवत् करं कृत्वा तिष्ठन् न प्रणतो न हसन्नContinue Reading
  • आचार्य्यः- Acharyya - आचार्य्यः, पुं, (आङ् + चर् + ण्यत् ।) वेदाध्या- पकः । वैदिकमन्त्रव्याख्याकर्त्ता । तत्पर्य्यायः । मन्त्रव्याख्याकृत् २ । इत्यमरः ॥ द्रोणाचार्य्यः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥ तल्लक्षणंContinue Reading
  • आत्मा – Atman - Vedic Atman is not 'Soul' , Not 'Spirit' , not  Biblical 'Breath' - it can not be translated in English.
  • आश्रम – Asram Dharma - चत्वार आश्रमा गार्हस्थ्यमाचार्यकुलं मौनं वानप्रस्थ्यमिति १ तेषु सर्वेषु यथोपदेशमव्यग्रो वर्तमानः क्षेमं गच्छति २ सर्वेषामुपनयनप्रभृति समान आचार्यकुले वासः ३ सर्वेषामनूत्सर्गो विद्यायाः ४ बुद्ध्वा कर्माणि यत्कामयेत तदारभेतContinue Reading
  • इक्ष्वाकु वंश – Iksvaku Vamsha - हरिश्चन्द्रस्य पुत्रोऽभूद् रोहितो नाम वीर्यवान् । रोहितस्य वृकः पुत्रः तस्मात्बाहुरजायत।।२१.३ हरितो रोहितस्याथ धुन्धुस्तस्य सुतोऽभवत् । विजयश्च सुदेवश्च धुन्धुपुत्रौ बभूवतुः । विजयस्याभवत् पुत्रः कारुको नाम वीर्यवान्Continue Reading
  • उच्चारण स्थानं – Uccharana Sthanam - अ आ इ ई उ ऊ ऋ ॠ ऌ ॡ ऎ ए ऐ ऒ ओ औ अं अः क ख ग घ ङ च छContinue Reading
  • उपनयनं – Upanayanam - उपनयनं विद्यार्थस्य श्रुतितः संस्कारः ८ उपनयनं विद्यार्थस्य श्रुतितः संस्कारः ९ सर्वेभ्यो वेदेभ्यः सावित्र् यनूच्यत इति हि ब्राह्मणम् १० तमसो वा एष तमः प्रविशति यमविद्वानुपनयते यश्चाविद्वानितिContinue Reading
  • ऋग्वेद – rigveda - ऋग्वेद पु० ऋच्यते स्तूयते ऋक् कर्म्म० । वेदभेदे । स च मन्त्र- ब्राह्मणोभयात्मकः । तत्र मन्त्रसमूहात्मकः ऋक्शब्दे बक्ष्यमाणलक्षणर्गात्मकः संहितारूपो ग्रन्थः । तत्र दश मण्डलानि तत्राद्येContinue Reading
  • ऋच् -rich - ऋच् स्त्री ऋच्यते स्तूयतेऽनया ऋच–करण क्विप् । वेदमन्त्र भेदे “यत्रार्थवशेन पादव्यवस्थितिः सा ऋक्” जै० । “ऋचो यजूषि सामानि निगदामन्त्राः” कात्या० १, २, १, । “ऋगादयोContinue Reading
  • ऋणलेख्य – Rina-lekhya - ऋणलेख्य न० ऋणसूचकं लेख्यं लेखपत्रम् । ऋणग्रहण- सूचके व्यवहारोपयोगिनि (स्वत) (तमःसुक) इत्यादि प्रसिद्धे पत्रभेदे । तल्लेखनप्रकारादि मिता० दर्शितं यथा “तत्र लेख्यं द्विबिधं शासनं जानपदं चेतिContinue Reading
  • ऋणादान -Rina-dana - ऋणादान न० ऋणमादीयते यत्र । स्मृत्युक्ते अष्टादशविवा- दान्तर्गते व्यवहारभेदे “तेषामाद्यमृणादानमित्यादीनि अष्टादश व्यवहारपदानि मनुना दर्शितानि । तल्लक्ष- णादि नारदादिवाक्येन मिता० दर्शितं यथा “अधुनाष्टादशानां व्यवहारपदानामाद्यमृणादानपदं दर्शयति ।Continue Reading
  • एकादशी व्रत – Ekadasi Vrata - सनातन उवाच ।। एकादश्यां तु दलयोर्निराहारः समाहितः ।। नानापुष्पैर्मुने कृत्वा विचित्रं मण्डपं शुभम् ।। १२०-१ ।। स्रात्वा सम्यग्विधानेन सोपवासो जितेंद्रियः ।। संपूज्य विधिवद्विष्णुं श्रद्धया सुसमाहितःContinue Reading
  • ऐक्षव – oikshaba - ऐक्षव त्रि० इक्षोर्विकारः विल्वा० अण् । इक्षुविकारे गडादौ इक्षुविकारभेदाश्च इक्षुशब्दे ९०९ पृ० उक्ताः । “ऐक्षवं गुडवर्जितम्” “फलान्यगुडमैक्षवमिति” च स्मृतिः । २ मद्यभेदे च । “पानसंContinue Reading
  • ओंकार – Omkara – प्रणव - प्रणवे प्रणव इति ब्राह्मणम् ॥ २३ ॥ ओंकारं पृच्छामः को धातुः किं प्रातिपदिकम् किं नामाख्यातम् किं लिङ्गम् किं वचनम् का विभक्तिः कः प्रत्ययः कः स्वरContinue Reading
  • कश्यपवंश – Kashypa Vamsa - अग्निरुवाच कश्यपस्य वदे सर्गमदित्यादिषु हे मुने। चाक्षुषे तुषिता देवास्तेऽदेत्यां कश्यपात्पुनः ।। १ ।। आसन् विष्णुश्च शक्रश्च त्वष्टा धाता तथार्य्थमा । पूषा विवस्वान् सविता मित्रोथ वरुणोContinue Reading
  • कालः – Kala - कालस्तु त्रिविधो ज्ञेयोऽतीतोऽनागत एव च वर्त्तमानस्तृतीयस्तु वक्ष्यामि शृणु लक्षणम् ८ कालः कालयते लोकं कालः कालयते जगत् कालः कालयते विश्वं तेन कालो विधीयते ९ कालस्य वशगाःContinue Reading
  • कालसंख्या – Kala Samkhya - कालसंख्या समासेन परार्द्धद्वयकल्पिता । स एव स्यात् परः कालः तदन्ते प्रतिसृज्यते ।। ५.२ निजेन तस्य मानेन चातुर्वर्षशतं स्मृतम् । तत् परार्द्धं तदर्द्धं वा परार्द्धमभिदीयते ।। ५.३Continue Reading
  • काव्य शास्त्र – Kavya Sastra - काव्यस्य नाटकादेश्च अलङ्कारान् वदाम्यऽथ । ध्वनिर्व्वर्णाः पदं वाक्यमित्येतद्वाङ्‌मयं मतं ।। ३३७.१ ।। शास्त्रेतिहासवाक्यानां त्रयं यत्र समाप्यते । शास्त्रे शब्दप्रधानात्वमितिहासेषु निष्ठता ।। ३३७.२ ।। अभिधायाः प्रधानत्वात्Continue Reading
  • गर्भो प्रकृति/गर्भोपक्रमविज्ञानं – Garva prakriti - प्रथमेऽहनि रेतश्च संयोगात्कललं च यत् जायते बुद्बुदाकारं शोणितञ्च दशाहनि १७ घनं पञ्चदशाहे स्याद्विंशाहे मांसपिण्डकम् पञ्चविंशत्तमे प्राप्ते पञ्चभूतात्मसम्भवः १८ मासैकेन च पिण्डस्य पञ्चतत्त्वं प्रजायते पञ्चाशद्दिनसम्प्राप्ते अङ्कुराणाञ्चContinue Reading
  • गीतासारः- Bhagabat Gita श्रीमद्भगवद्गीता-Gist [Gita Sarah] in Agni Puran - अग्निरुवाच गीतासारं प्रवक्ष्यामि सर्वगीतोत्तमोत्तमं । कृष्णोऽर्जुनाय यमाह पुरा वै भुक्तिमुक्तिदं ।। ३८१.१ ।। श्रीभगवानुवाच गतासुरगतासुर्वा न शोच्यो देहवानजः । आत्माऽजरोऽमरोऽभेद्यस्तस्माच्छोकादिकं त्यजेत् ।। ३८१.२ ।। ध्यायतो विषयान्Continue Reading
  • गोपामनि – Gopamani - धर्ता दिवो विभाति तपसस्पृथिव्यामिति। धर्ता ह्येष दिवो विभाति तपसस्पृथिव्यां धर्ता देवो देवानाममर्त्यस्तपोजा इति धर्ता ह्येष देवो देवानाममर्त्यस्तपोजा वाचमस्मे नियच्छ देवायुवमिति यज्ञो वै वाग्यज्ञमस्मभ्यं प्रयच्छ येनContinue Reading
  • चन्द्रकलानिरूपणम्‌- Chandrakala Nirupanam - अङ्गुष्ठे चरणे नितम्बनिलये जानुद्वये जङ्घयो-र्नाभौ वक्षसि कक्षयोर्निगदिता कण्ठे कपोलेऽधरे । नेत्रे कर्णयुगे ललाटफलके मौलौ च वामभ्रुवा– मूर्ध्वाधश्चलनक्रमेण कथिता चान्द्री कला पक्षयोः ॥ ११ ॥ सीमन्तेContinue Reading
  • चित्तवृत्तिनिरोधः – Chitta Vritti Nirodha - योग:  चित्तवृत्तिनिरोधः॥1.2॥ योगश् चित्तवृत्तिनिरोधः। निरुध्यन्ते यस्मिन् प्रमाणादिवृत्तयो ऽवस्थाविशेषे चित्तस्य सोऽवस्थाविशेषो योगः। ननु संप्रज्ञातस्य योगस्याव्यापकत्वाद् अलक्षणम् इदम्। अनिरुद्धा हि तत्र सात्त्विकी चित्तवृत्तिर् इत्य् अत आह —Continue Reading
  • तत्त्वज्ञान- Tattvajyana - तत्त्वज्ञान- Tattvajyana /तत्त्वज्ञानार्थदर्शनम् means / तत्त्वविद् - means
  • तत्त्वबोधः- Tattva Bodha -  साधनचतुष्टयम्  तत्त्वविवेकः  शरीरत्रयम्  ज्ञानेन्द्रियाणि  कर्मेन्द्रियाणि अवस्थात्रयम् पञ्चकोशाः आत्मन् चतुर्विंशतितत्त्वोत्पत्तिप्रकारम् जीवेश्वरभेदबुद्धिः  जीवेश्वरैक्यम्  जीवन्मुक्तिः  कर्माणि वासुदेवेन्द्रयोगीन्द्रं नत्वा ज्ञानप्रदं गुरुम् । मुमुक्षूणां हितार्थाय तत्त्वबोधोऽभिधीयते ॥ साधनचतुष्टयसम्पन्नाधिकारिणां मोक्षसाधनभूतं तत्त्वविवेकप्रकारं वक्ष्यामः ।Continue Reading
  • तन्त्र – Tantra - तन्त्रहोम - Tantra Homa -युक्ते होमे क्षिप्रहोगशब्दे दृश्यम् । तन्त्रमप्यत्र । “अङ्गहोमसमित्तन्त्रं शोषन्त्याख्येषु कर्मसु” छन्दोगप०
  • तपः – Tapaha - नियमेषु तपःशब्दः १ तदतिक्रमे विद्याकर्म निःस्रवति ब्रह्म सहापत्यादेतस्मात् २ कर्तपत्यमनायुष्यं च ३ तस्मादृषयोऽवरेषु न जायन्ते नियमातिक्रमात् ४ श्रुतर्षयस्तु भवन्ति केचित्कर्मफलशेषेण पुनःसंभवे ५ यथा श्वेतकेतुः ६Continue Reading
  • तुलाविधिः – Tula-bidhi - सर्षपस्य चतुर्थांशोऽणुः चतुःसर्षपैर्माषः चतुर्माषैर्वल्लः चतुर्वल्लैः सुवर्णैः कर्षः चतुःकर्षैः पलम् चतुः पलैः कुडवः चतुःकुडवैः प्रस्थः चतुःप्रस्थैराढकः चतुर्भिराढकैर्द्रोणः १ Anu-Drona हारीतसंहिता
  • त्रिदण्डं -tridandam - वाग्दण्डोऽथ मनोदण्डः कायदण्डस्तथैव च । यस्यैते निहिता बुद्धौ त्रिदण्डीति स उच्यते । । १२.१० । । त्रिदण्डं एतन्निक्षिप्य सर्वभूतेषु मानवः । कामक्रोधौ तु संयम्य ततःContinue Reading
  • त्रिफला – Trifala - हरीतक्याश्चामलक्या विभीतकस्य च फलम् त्रिफलेत्युच्यते वैद्यैर्वक्ष्यामि भागनिर्णयम् १ एकभागो हरीतक्या द्वौभागौ च विभीतकम् आमलक्यास्त्रिभागश्च सहैकत्र प्रयोजयेत् २ त्रिफला कफपित्तघ्नी महाकुष्ठविनाशिनी आयुष्या दीपनी चैव चक्षुष्या व्रणशोधिनीContinue Reading
  • दक्षिणा मूर्ति स्तोत्रम्-Dakshina Murti Stotram - विश्वं दर्पणदृश्यमान नगरीतुल्यं निजान्तर्गतम्, पश्यन्नात्मनि मायया बहिरिवोद्भूतं यदा निद्रया। यः साक्षात्कुरुते प्रबोध समये स्वात्मानमेवाद्वयम्, तस्मै श्रीगुरुमूर्तये नम इदं श्रीदक्षिणामूर्तये ॥१॥ बीजस्यान्तरिवान्कुरो जगदिदं प्राङनिर्विकल्पं पुन- र्मायाकल्पितदेशकालकलनावैचित्र्यचित्रीकृतम्।Continue Reading
  • दहनविधिः – Dahan Bidhi - अथातो दहनविधिः । आहिताग्नेरनाहिताग्नेः स्त्रियाश्चैव मरणसंशये शुचौ समे देशे गोमयेनोपलिप्य अवोक्ष्य सिकताभिरवकीर्य तासु दक्षिणाग्रान् दर्भान् संस्तीर्य तेषु दक्षिणाशिरसमेनं निधायास्वधायुक्ता ब्रह्माण्यभिश्रावयेत् आयुषः प्राणँ सन्तनु इति ।Continue Reading
  • दायभाग – Daya Bhaga - विभागोऽर्थस्य पित्र्यस्य पुत्रैर्यत्र प्रकल्प्यते । दायभाग इति प्रोक्तं तद्विवादपदं बुधैः । । १३.१ । । पितर्यूर्ध्वं मृते पुत्रा विभजेयुर्धनं पितुः । मातुर्दुहितरोऽभावे दुहितारं तदन्वयः ।Continue Reading
  • देव – deva - देवशब्दो दानदीपनद्योतनानामन्यतममर्थमाचष्टे । यज्ञस्य दाता दीपयिता द्योतयितायमग्निरित्युक्तं भवति । दीपनद्योतनयोरेकार्थत्वेऽप्यस्ति धातुभेदः । यद्यप्यग्निः पृथिवीस्थानस्तथापि देवान् प्रति हविर्वहनात द्युस्थानो भवति । देवशब्ददेवताशब्दयोः पर्यायत्वान्मन्त्रप्रतिपाद्या काचिदग्निव्यतिरिक्ता देवता नान्वेषणीयाContinue Reading
  • देवताः – Devata - आत्मैव देवताः सर्वाः सर्वं आत्मन्यवस्थितम् । आत्मा हि जनयत्येषां कर्मयोगं शरीरिणाम्
  • धर्म – Dharma - अथ प्राङिवोदङ्ङुत्क्रामति धर्मासि सुधर्मेत्येष वै धर्मो य एष तपत्येष हीदं सर्वं धारयत्येतेनेदं सर्वं धृतमेष उ प्रवर्ग्यस्तदेतमेवैतत्प्रीणाति तस्मादाह धर्मासि सुधर्मेति – १४.२.२.[२९] शतपथब्राह्मणम्काण्डम् १४ अध्यायः २Continue Reading
  • धर्मसाधनम् – Dharma sadhanam - त्रयाणामाश्रमाणां तु गृहस्थो योनिरुच्यते । अन्ये तमुपजीवन्ति तस्माच्छ्रेयान् गृहाश्रमी ।। २.४९ ऐकाश्रम्यं गृहस्थस्य चतुर्णां श्रुतिदर्शनात् । तस्माद् गार्हस्थ्यमेवैकं विज्ञेयं धर्मसाधनम् ।। २.५० परित्यजेदर्थकामौ यौ स्यातांContinue Reading
  • धातुबलं – Dhatubalam - पञ्चभूतात्मकं देहं पञ्चेन्द्रियसमायुतम् – सप्तधातुगुणोपेतं दशवातात्मिकं विदुः १ जीवो मनस्तथाकाशस्तथैव त्रिगुणात्मिकः -शुक्रशोणितसम्भूतं शरीरं दोषभाजनम् पञ्चभूतमयं चैतद्विज्ञेयं भिषजां वर  २ चतुर्विधं शरीरं स्याद्बाल्यं प्रौढं प्रगल्भकम्  -स्थविरञ्च तथाContinue Reading
  • धारणा – Dharana - अग्निरुवाच धारणा मनसो ध्येये संस्थितिर्ध्यानवद् द्विधा । मूर्त्तामूर्तहरिध्यानमनोधारणतो हरिः ।। ३७५.१ ।। यद्वाह्यावस्थितं लक्षअयं तस्मान्न चलते मनः । तावत् कालं प्रदेशेषु धारणा मनसि स्थितिः ।।Continue Reading
  • ध्यानम् – Dhyanam - अग्निरुवाच ध्यै चिन्तायां स्मृतो धातुर्विष्णुचिन्ता मुहुर्मुहुः । अनाक्षइप्तेन मनसा ध्यानमित्यभिधीयते ।। ३७४.१ ।। आत्मनः समनस्कस्य मुक्ताशेषोपधस्य च । ब्रह्मचिन्तासमा शक्तिर्ध्यानं नाम तदुच्यते ।। ३७४.२ ।।Continue Reading
  • नादः – Nadaha - आकाशवायुप्रभवः शरीरात्समुच्चरन् वक्त्रमुपैति नादः । स्थानान्तरेषु प्रविभज्यमानो वर्णत्वमागच्छति यः स शब्दः ।। १ ॥ तमक्षरं ब्रह्म परं पवित्रं गुहाशयं सम्यगुशन्ति विप्राः । २ ॥ स्थानमिदंContinue Reading
  • नारी संगम - नाष्टमी चतुर्दशी पञ्चदशीषु स्त्रियं उपेयात् । । ६९.१ । । न श्राद्धं भुक्त्वा । । ६९.२ । । न दत्त्वा । । ६९.३ । ।Continue Reading
  • पंच अवयव तर्कः – pancha abayaba tarka - प्रतिज्ञा हेतू दाहरणोपनय निगमनानि अवयवाः ।। ३२ ।।  साध्यनिर्देशः प्रतिज्ञा ।। ३३ ।। उदाहरणसाधर्म्यात्साध्यसाधनं हेतुः ।। ३४ ।। तथा वैधर्म्यात् ।। ३५ ।। साध्यसाधर्म्यात्तद्धर्मभावी दृष्टान्तःContinue Reading
  • पङ्क्तिपावनाः- Pankti pabana - अथ पङ्क्तिपावनाः । । ८३.१ । । त्रिणाचिकेतः । । ८३.२ । । पञ्चाग्निः । । ८३.३ । । ज्येष्ठसामगः । । ८३.४ । ।Continue Reading
  • पति-पत्नी Pati Patni - आत्मैवेदमग्र आसीत्। पुरुषविधः सोऽनुवीक्ष्य नान्यदात्मनोऽपश्यत्सोऽहमस्मीत्यग्रे व्याहरत्ततोऽहं नामाऽभवत्तस्मादप्येतर्ह्यामन्त्रितोऽहमयमित्येवाग्र उक्त्वाऽथान्यन्नाम प्रब्रूते यदस्य भवति – १४.४.२.[१] स यत्पूर्वोऽस्मात् सर्वस्मात्सर्वान्पाप्मन औषत्तस्मात्पुरुष ओषति ह वै स तं योऽस्मात्पूर्वो बुभूषति यContinue Reading
  • परं पदम् – Param Padam - यतः प्रवृत्तिर्भूतानां यस्मिन् सर्वं यतो जगत् ।२२.७४ स विष्णुः सर्वभूतात्मा तमाश्रित्य विमुच्यते ।। यमक्षरात्परतरात्परं प्राहुर्गुहश्रयम्।।२२.७५ आनन्दं परमं व्योम स वै नारायण स्मृतः।. नित्योदितो निर्विकल्पो नित्यानन्दोContinue Reading
  • पाशुपत योग व्रत – Pasupat yoga vrata - ॐ नमो नीलकण्ठाय।। किरीटिनं गदिनं चित्रमालं पिनाकिनं शूलिनं देवदेवम् । शार्दूलचर्माम्बरसंवृताङ्गं देव्या महादेवमसौ ददर्श ।। 24.51 प्रभुं पुराणं पुरुषं पुरुस्तात्। सनातनं योगिनमीशतारम्।। अणोरणीयांसमनन्तशक्तिं प्राणेश्वरं शम्भमसौContinue Reading
  • पुराण लक्षणम् – Purana Lakshanam - सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च । वंशानुचरितं चैव पुराणं पञ्चलक्षणम् ।। १.१२ ब्राह्मं पुराणं प्रथमं पाद्मं वैष्णवमेव च । शैवं भागवतं चैव भविष्यं नारदीयकम् ।।Continue Reading
  • पुराणम् – Puranam - पुराणानि अग्निपुराणम् कूर्मपुराणम् गरुडपुराणम् नारदपुराणम् पद्मपुराणम् ब्रह्मपुराणम् ब्रह्मवैवर्तपुराणम् ब्रह्माण्डपुराणम् भागवतपुराणम् मत्स्यपुराणम् मार्कण्डेयपुराणम् लिङ्गपुराणम् वराहपुराणम् वामनपुराणम् वायुपुराणम् विष्णुपुराणम् शिवपुराणम् स्कन्दपुराणम् उपपुराणाः कालिकापुराणम् देवीभागवतपुराणम् विष्णुधर्मोत्तरपुराणम् हरिवंशपुराणम् भविष्यपुराणम्Continue Reading
  • पुरुषध्यानं – Purusha Dhyanam - पुरुषध्यानं प्रशान्तात्मा चतुर्विंशत्या तत्त्वैर्व्यतीतं चिन्तयेत् । नित्यं अतीन्द्रियं अगुणं शब्दस्पर्शरूपरसगन्धातीतं सर्वज्ञं अतिस्थूलं । । ९७.२ । । सर्वगं अतिसूक्ष्मं । । ९७.३ । । सर्वतःपाणिपादंContinue Reading
  • पूर्णाहुति – Purnahuti - पूर्णाहुतिं जुहोति। सर्वं वै पूर्णं सर्वेणैवैतद्भिषज्यति यत्किं च विवृढं यज्ञस्य – १४.३.२.२ स्वाहा प्राणेभ्यः साधिपतिकेभ्य इति। मनो वै प्राणानामधिपतिर्मनसि हि सर्वे प्राणाः प्रतिष्ठितास्तन्मनसैवैतद्भिषज्यति यत्किं चContinue Reading
  • प्रज्ञा – Pragya - कोऽयमात्मेति वयमुपास्महे कतरः स आत्मा, इति । येन वा पश्यति येन वा शृणोति येन वा गन्धाना-जिघ्रति येन वा वाचं व्याकरोति येन वा स्वादु चास्वादु चContinue Reading
  • प्रज्ञापारमिताहृदय – Pragya Paramita Hridaya - गते गते पारगते पारसंगते बोधि स्वाहा
  • प्रमाण – Pramana - प्रत्यक्षानुमानागमाः प्रमाणानि॥1.7॥ तत्र प्रमाणवृत्तिं विभजन् सामान्यलक्षणम् आह — प्रत्यक्षानुमानागमाः प्रमाणानि। अनधिगततत्त्वबोधः पौरुषेयो व्यवहारहेतुः प्रमा। तत्कारणं प्रमाणम्। विभागवचनं च न्यूनाधिकसंख्याव्यवच्छेदार्थम्। तत्र सकलप्रमाणमूलत्वात् प्रथमतः प्रत्यक्षं लक्षयति —Continue Reading
  • प्रमेय लक्षणम – Prameya lakshanam - आत्म शरीरेन्द्रियार्थ बुद्धि मनः प्रवृत्ति दोष प्रेत्यभाव फल दुःखापवर्गाः तु प्रमेयम् ।। ९ ।। इच्छाद्वेष प्रयत्न सुख दुःखज्ञानानि आत्मनः लिङ्गं इति ।। १० ।। चेष्टेन्द्रियार्थाश्रयःContinue Reading
  • प्रव्रज्याश्रमी – Prabajya Asrami - अथ त्रिष्वाश्रमेषु पक्वकषायः प्राजापत्यां इष्टिं कृत्वा सर्ववेदसं दक्षिणां दत्त्वा प्रव्रज्याश्रमी स्यात् । । ९६.१ । । आत्मन्यग्नीनारोप्य भिक्षार्थं ग्रामं इयात् । । ९६.२ । ।Continue Reading
  • प्राणः- Prana - विश्वामित्रं ह्येतदहः शंसिष्यन्तमिन्द्र उपनिषससाद स हान्नमित्यभिव्याहृत्य बृहतीसहस्रं शशंस तेनेन्द्रस्य प्रियं धामोपेयाय, इति । तमिन्द्र उवाच – ऋषे प्रियं वै मे धामोपागाः स वा ऋषे द्वितीयंContinue Reading
  • ब्रह्म – Brahma - ब्रह्म वा इदमग्र आसीत्। तदात्मानमेवावेदहं ब्रह्मास्मीति तस्मात्तत्सर्वमभवत्तद्यो यो देवानां प्रत्यबुध्यत स सऽएव तदभवत्तथर्षीणां तथा मनुष्याणाम् – १४.४.२.[२१] तद्धैतत्पश्यन्नृषिर्वामदेवः प्रतिपेदे। अहं मनुरभवं सूर्यश्चेति तदिदमप्येतर्हि य एवंContinue Reading
  • ब्रह्म वाराह शरणं स्तुति – Brahma Baraha Saranam Stuti - नमस्ते देव देवाय ब्रह्मणे परमेष्ठिने । पुरुषाय पुराणाय शाश्वताय जयाय च ।। ६.११ नमः स्वयंभुवे तुभ्यं स्त्रष्ट्रे सर्वार्थ वेदिने । नमो हिरण्यगर्भाय वेधसे परमात्मने ।। ६.१२ नमस्तेContinue Reading
  • ब्राह्मी लिपि – Brahmic scripts -
  • भग – भगवान Bhagaban - ऐश्वर्य्यस्य समग्रस्य वीर्य्यस्य यशसः श्रइयः । ज्ञानवैराग्ययोश्चैव षण्णं भग इतीङ्गना ।। ३७९.११ ।।
  • भर्गः-Vargha - अथ संस्थिते संस्थिते सवने वाचयति मयि भर्गो मयि महो मयि यशो मयि सर्वम् इति पृथिव्य् एव भर्गो ऽन्तरिक्ष एव महो द्यौर् एव यशो ऽप एवContinue Reading
  • भाव – Bhaba - भावानिदानीं व्याख्यास्यामः । अत्राह- भावा इति कस्मात् । किं भवन्तीति भावाः किं वा भावयन्तीति भावाः । उच्यते – वागङ्गसत्त्वोपेतान्काव्यार्थान्भावयन्तीति भावा इति । भू इति करणेContinue Reading
  • भूतविद्या – Bhut vidya - ग्रह भूत पिशाचाश्च शाकिनी डाकिनीग्रहाः एतेषां निग्रहः सम्यग्भूत विद्या निगद्यते //
  • म मकारः [Ma kara] - म मकारः । स तु पञ्चविंशतितमव्यञ्जनवर्णः । अस्योच्चारणस्थानमोष्ठः । इति व्याकरणम् ॥ (“उपूपध्मानीयानामोष्ठौ ।” इति सिद्धान्त- कौमुदी ॥) अस्य स्वरूपं यथा, — “मकारं शृणु चार्व्वङ्गिContinue Reading
  • मकरध्वजः – Makaradwaja - मकरध्वजः, पुं, (मकरेण चिह्नितो ध्वजो यस्य ।) कामदेवः । इत्यमरः । १ । १ । २७ ॥ (यथा, माधे । ३ । ६१ । “शरीरिणा जैत्रशरेण यत्र निशङ्कमूषेContinue Reading
  • मङ्गलचण्डी – Mangal Chandi - मङ्गलचण्डी, स्त्री, (मङ्गला चासौ चण्डी चेति यद्वा, देषानां मुन्यादिभक्तानां मङ्गलाय दुर्जया- सुरादिमारणे चण्डी अत्यन्तकोपना । मङ्गले- चण्डी दक्षेति वा । अथवा सृष्टौ मङ्गला प्रलये चण्डीContinue Reading
  • मठः – Math/Matt - मठः, पुं, छात्रादिनिलयः । इत्यमरः । २ । २ । ८ ॥ मठन्ति वसन्ति छात्रादयोऽत्र मठः । मठ वासमर्द्दयोः अल् । छत्रशीला विद्यार्थिनच्छात्राः । छत्रेणContinue Reading
  • मन्त्रकण्टक - अविदित्वा ऋषिं छन्दो दैवतं योगमेव च। योऽध्यापयेज्जपेद्वापि पापीयाञ्जायते तु सः ॥ ऋषिच्छन्दोदैवतानि ब्राह्मणार्थं स्वराद्यपि ।। अविदित्वा प्रयुञ्जानो मन्त्रकण्टक उच्यते ॥ इति ॥ वेदनविधिश्च स्मर्यते– स्वरो वर्णोऽक्षरंContinue Reading
  • मांसवर्गो – Mamsha barga - हंसः श्लेष्मकरो बलातिरुचिदो वृष्यो गुरुः शीतलस् तद्वच्च कण्डजाड्यशुक्रजननो वृष्योऽतिरुच्यो मृदुः । ज्ञेयः सारसकः कफानिलहरो वृष्यो गुरुश्चोच्यते वृष्यो वीर्यविवर्द्धनः कफहरः कङ्कस्तथा भासकः १ आडी वातविकारकासहननी बल्याContinue Reading
  • मृत्यु कालः – Mrityu Kala - यो न पश्येद् ध्रुवं सम्यक्स्वर्णं वा मनुजो बुधः तस्य षण्मासमध्ये तु मृतिश्चैवोपपद्यते २ यो वै द्वितीयां हिमधामलेखां नरो न पश्येद्द्विजहानिरस्य मासत्रयं प्राप्य शरीरमाशु जीवो व्रजेत्तस्यContinue Reading
  • यज्ञ -Yagna - यज्ञं व्याख्यास्यामः १ स त्रयाणां वर्णानां ब्राह्मणराजन्ययोर्वैश्यस्य च २ स त्रिभिर्वेदैर्विधीयते ३ ऋग्वेदयजुर्वेदसामवेदैः ४ ऋग्वेदयजुर्वेदाभ्यां दर्शपूर्णमासौ ५ यजुर्वेदेनाग्निहोत्रम् ६ सर्वैरग्निष्टोमः ७ उच्चैरृग्वेदसामवेदाभ्यां क्रियते ८ उपांशुContinue Reading
  • यज्ञक्रमाः- Yagna Krama - अथातो यज्ञक्रमाः अग्न्याधेयम् अग्न्याधेयात् पूर्णाहुतिः पूर्णहुतेर् अग्निहोत्रम् अग्निहोत्राद् दर्शपूर्णमासौ दर्शपूर्णमासाभ्याम् आग्रयणम् आग्रयणाच् चातुर्मास्यानि चातुर्मास्येभ्यः पशुबन्धः पशुबन्धाद् अग्निष्टोमः अग्निष्टोमाद् राजसूयः राजसूयाद् वाजपेयः वाजपेयाद् अश्वमेधः अश्वमेधात् पुरुषमेधःContinue Reading
  • यमगीता – Yama Gita - आग्नेये महापुराणे यमगीता नाम द्व्यशीत्यधिकत्रिशततमोऽध्यायः ॥
  • यमनियमाः- Yama-niyama - अग्निरुवाच संसारतापमुक्त्यर्थं वक्ष्याम्यऽष्टाङ्गयोगकं । ब्रह्मप्रकाशकं ज्ञानं योगस्तत्रैकचित्तता ।। ३७२.१ ।। चित्तवृत्तिनिरोधश्य जीवब्रह्मात्मनोः परः । अहिसा सत्यमस्तेयं ब्रह्मचर्य्यापरिग्रहौ ।। ३७२.२ ।। यमाः पञ्च स्मृता विप्र नियमाद्‌Continue Reading
  • योगस्थानानि – yoga sthanai - संक्षेपतः प्रवक्ष्यामि योगस्थानानि साम्प्रतम् । कल्पितानि शिवेनैव हिताय जगतां द्विजाः ॥ १,८.१ ॥ गलादधो वितस्त्या यन्नाभेरुपरि चोत्तमम् । योगस्थानमधो नाभेरावर्तं मध्यमं भ्रुवोः ॥ १,८.२ ॥ सर्वार्थज्ञाननिष्पत्तिरात्मनोContinue Reading
  • राजधर्माः – Raja dharma - अथ राजधर्माः । । ३.१ । । प्रजापरिपालनं । । ३.२ । । वर्णाश्रमाणां स्वे स्वे धर्मे व्यवस्थापनं । । ३.३ । । राजा चContinue Reading
  • लक्ष्मी -Lakshmi - साक्षिणी सर्वभूतानां लक्षयामि शुभाशुभम्। लक्ष्मीश्चास्मि हरेर्नित्यं लक्ष्यं सर्वमितेरहम्
  • व-वकारः [ba-Ba∧kara] - व -व्यञ्जनवर्णभेदः । स च स्पर्शोष्मवर्णयोरन्तःस्थितत्वात् अन्तःस्थवर्णभेदः अस्योच्चारणस्थानं दन्तोष्टौ “दन्त्याष्ठ्यो वः स्मृतो बुधैः” शिक्षोक्तेः । अस्योच्चारणे जिह्वा- ग्रेण दन्तौष्ठयोरीषत्स्पर्शात् ईषत्स्पृष्टता आभ्यन्तर- प्रयत्नः । बाह्यप्रयत्नाश्चास्य विवारनादघोषाContinue Reading
  • वज्र – Vazra - वज्र पुंन० वज–रन् । १ हीरके २ इन्द्रस्यास्त्रभेदे च । तच्च दधीचिमुन्थस्थितो जातम् भाग० ५ । १० अ० उक्तम् २ ब्रालके ३ धात्याम् न० मेदि०Continue Reading
  • वरुण – varun - वरुण पु० वृ–उनन् । पश्चिमाशापतौ १ जलेशे स्वनामख्याते देवभेदे अमरः । २ जले मेदि० ३ सूर्य्ये च विश्वः । ५ द्वीप- भेदे वराहशब्दे दृश्यम् ।Continue Reading
  • वर्ण -Varna - वर्ण न० वर्ण–अच् । १ कुङ्कुम न० २ स्वर्णे ३ व्रते ४ शुक्लादिरूपे ५ अकाराद्यक्षरे ६ भेदे ७ गीतक्रमे ८ चित्रे ९ तालभेदे १० अङ्गरागेContinue Reading
  • वर्ष – Barsha - वर्ष पु० वृष–भावे घञ् कर्त्तरि अच् वा । १ वृष्टौ २ जम्बु- द्वीपांशभेदे पुंन० अमरः । “लङ्कादेशाद्धिमगिरिरुदग्धेमकूटोऽथ तस्मात् तस्माच्चान्यो निषध इति ते सिन्धुपर्यन्तदैर्घ्या । एवंContinue Reading

Ordinary Sanskrit English Dictionary

  • वाक्‌ रीतिः- Bak Riti - वाग्विद्यासम्प्रतिज्ञने रीतिः सापि चतुर्विधा । पाञ्चली गौड़देशीया वैदर्भी लाटजा तथा ।। ३४०.१ ।। उपचारयुता मृद्वी पाञ्चाली ह्रस्वविग्रहा । अनवस्थितसन्दर्भा गौडीया दीर्घविग्रहा ।। ३४०.२ ।। उपचारैर्न्नContinue Reading
  • वाजीकरणम् - क्षीणानां चाल्पवीर्याणां बृंहणं बलवर्द्धनम् तर्पणं समधातूनां वाजीकरणमुच्यते //
  • वानप्रस्थ – Bana prastha - गृही वलीपलितदर्शने वनाश्रयो भवेत् । । ९४.१ । । अपत्यस्य चापत्यदर्शने वा । । ९४.२ । । पुत्रेषु भार्यां निक्षिप्य तयानुग्म्यमानो वा । । ९४.३Continue Reading
  • विभूति – Bivuti - अथातो विभूतयोऽस्य पुरुषस्य, इति । तस्य वाचा सृष्टौ पृथिवी चाग्निश्चास्यामोषधयो जायन्तेऽग्निरेनाः स्वदयतीदमाहरतेदमाहरतेत्येवमेतौ वाचं पितरं परिचरतः पृथिवी चाग्निश्च, इति । यावदनु पृथिवी यावदन्वग्निस्तावानस्य लोको भवति नास्यContinue Reading
  • विवाहाः- Vibaha - अष्टौ विवाहाः श्रुत-शीले विज्ञाय ब्रह्मचारिणे अर्थिने दीयते स ब्राह्मः ॥ आच्छाद्य अलंकृत्य  एषा सह धर्मश् [: धर्मं ] चर्यताम् इति प्राजाप्त्यः ॥ पूर्वां लाजाहुतिं हुत्वाContinue Reading
  • विष्णु – Vishnu - ते होचुः यो नः श्रमेण तपसा श्रद्धया यज्ञेनाहुतिभिर्यज्ञस्योदृचम्पूर्वोऽवगच्छात्स नः श्रेष्ठोऽसत्तदु नः सर्वेषां सहेति तथेति – १४.१.१.[४] तद्विष्णुः प्रथमः प्राप स देवानां श्रेष्ठोऽभवत्तस्मादाहुर्विष्णुर्देवानां श्रेष्ठ इति –Continue Reading
  • विष्णु अर्चना – Vishnu archana - Vaidik Vishnu archana
  • शब्दालङ्काराः – Sabdalankara - स्यादावृत्तिरनुप्रासो वर्णानां पदवाक्ययोः । एकवर्णाऽनेकवर्णावृत्तेर्व्वर्णगुणो द्विधा ।। ३४३.१ ।। एकवर्णगतावृत्तेर्ज्जायन्ते पञ्च वृत्तयः । मधुरा ललिता प्रौढा भद्रा परुषया सह ।। ३४३.२ ।। मधुरायाश्च वर्गान्तादधो वर्ग्याContinue Reading
  • शृङ्गारादिरस – Rasa - Kavya rasa : अक्षरं परमं ब्र्ह्म सनातनमजं विभुं । वेदान्तेषु वदन्त्येकं चैतन्यं ज्योतिरीश्वरम् ।। ३३९.१ ।। आनन्दः सहजस्तस्य व्यज्यते स कदाचन । व्यक्तिः सा तस्यContinue Reading
  • सनातनः – Sanatana - मरीचयः स्वायंभुवाः । ये शरीराण्यकल्पयन् ।अष्टाचक्रा नवद्वारा  ।अमृतेनाऽऽवृतां पुरीम् । तस्मै ब्रह्म च ब्रह्मा च ।स ह्येवास्मि सनातनः ।
  • सप्त द्वीपा पृथिबी -Sapta Dvipa Prithibi - जम्बुद्वीपः प्रधानोऽयं प्लक्षः शाल्मलिरेव च । कुशः क्रौञ्चश्च शाकश्च पुष्करश्चैव सप्तमः ।। एते सप्त महाद्वीपाः समुद्रैः सप्तभिर्वृताः । द्वीपाद् द्वीपो महानुक्तः सागरादपि सागरः ।। क्षारोदेक्षुरसोदश्चContinue Reading
  • सप्त पदार्थाः – Sapta Padartha - द्रव्य गुण कर्म सामान्य विशेष समवाया ऽभावाः  सप्त पदार्थाः॥१॥ पदार्थान् विभजते द्रव्येति। पदस्यार्थः पदार्थः इति व्युत्पत्याभिधेयत्वं पदार्थसामान्यलक्षणम् (लभ्यते)। ननु विभागादेव सप्तत्वे सिद्धे सप्त (पद)ग्रहणं व्यर्थमितिContinue Reading
  • समाधिः Samadhi - यदात्ममात्रं निर्भासं स्तिमितोदधिवत् स्थितं । चैतन्यरूपवद्ध्यानं तत् समाधिरिहोच्यते ।।
  • सामान्य धर्मः – Samanya Dharma - ॐ। ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रश्चेति वर्णाश्चत्वारः । । २.१ । । तेषां आद्या द्विजातयस्त्रयः । । २.२ । । तेषां निषेकाद्यः श्मशानान्तो मन्त्रवत्क्रियासमूहः । ।Continue Reading
  • सूर्य – Surya - तद्वा इदं बृहतीसहस्रं संपन्नं तस्य यानि व्यञ्जनानि तच्छरीरं यो घोषः स आत्मा य ऊष्माणः स प्राणः, इति । एतद्ध स्म वै तद्विद्वान्वसिष्ठो वसिष्ठो बभूव ततContinue Reading
  • सृस्टि क्रम: -Sristi kram - अव्यक्तं महेश्वरः परोऽव्यक्तश्चतुर्व्यूहः सनातनः । अनन्तश्चाप्रमेयश्च नियन्ता विश्वतोमुखः ।। ४.५ अव्यक्तं कारणं यत्तन्नित्यं सदसदात्मकम् । प्रधानं प्रकृतिश्चेति यदाहुस्तत्त्वचिन्तकाः ।। ४.६ गन्धवर्णरसैर्हीनं शब्दस्पर्शविवर्जितम् । अजरं ध्रुवमक्षय्यं नित्यंContinue Reading
  • हठयोग – Hatha Yoga - हठयोग पु० हठेन बलात्कारेण योगः । प्राणायामादिक्रियाभ्यासजे राजयोगं विनैव परमात्मसाक्षात्काररूपे चित्तवृत्तिरोधात्मके योगे । योगश्च द्विविधः हठयोगः राजयोगश्च । तत्र हठयोगः क्रियाविशेषसाध्यः हठदीपिकादावुक्तप्रकारः । राजयो- गस्तुContinue Reading
  • हरि – Hari - 3.15 अनुवाक १५ हरि हरन्तमनुयन्ति देवाः । विश्वस्येशानं वृषभं मतीनाम् । ब्रह्म सरूपमनु मेद्मागात् । अयनं मा विवधीर्विक्रमस्व, इति । मा छिदो मृत्यो मा वधीःContinue Reading
  • हरीतकी- Haritaki - रसैः पञ्चभिः संयुक्ता रसेनैकेन वर्जिता कषायाम्ला च कटुका तिक्ता स्वादुरसा स्मृता । लवणेन वर्जिता च शृणु तस्याः पृथक्पृथक्।। ६ त्वचाश्रितञ्च कटुकं मेदस्तस्याः कषायकम् मेदोऽन्तरे तथाContinue Reading

Ordinary Sanskrit English Dictionary

List of Anagrams

No – On [Change the position and get a new word]

act – cat case – aces note – tone tar – rat
aide – idea earth – heart ours – sour tea – eat
ape – pea fast – fats pat – tap urn – run
are – ear flow – wolf pear – reap use – Sue
arm – ram God – dog pins – spins war – raw
bare – bear mars – rams pots – spots was – saw
beak – bake meat – team ring – grin wed – dew
best – bets meats – steam sink – skin who – how
boss – sobs nap – pan slip – lips won – now
café – face night – thing tab – bat yap – pay
care – race
abed
bade
bead
abet
beat
beta
abets
baste
betas
beast
beats
abut
tabu
tuba
acme
came
mace
acre
care
race
acres
cares
races
scare
actors
costar
castor
actress
casters
recasts
airmen
marine
remain
alert
alter
later
alerted
altered
related
treadle
ales
leas
sale
seal
aligned
dealing
leading
allergy
gallery
largely
regally
amen
mane
mean
name
anew
wane
wean
angel
angle
glean
antler
learnt
rental
apt
pat
tap
arches
chaser
search
are
ear
era
arm
mar
ram
arrest
rarest
raters
starer
artist
strait
traits
arts
rats
star
tars
arcs
cars
scar
ascent
secant
stance
ascot
coats
coast
tacos
asleep
elapse
please
asp
pas
sap
spa
aspired
despair
diapers
praised
asps
pass
saps
spas
assert
asters
stares
aster
rates
stare
taser
tears
ate
eat
eta
tea
aridest
astride
staider
tardies
tirades
auctioned
cautioned
education
awls
laws
slaw
baker
brake
break
bard
brad
drab
bared
beard
bread
debar
barely
barley
bleary
bats
stab
tabs
begin
being
binge
below
bowel
elbow
bleats
stable
tables
bluest
bluets
bustle
sublet
subtle
bores
robes
sober
brag
garb
grab
calipers
replicas
spiracle
caller
cellar
recall
canter
nectar
recant
trance
canters
nectars
recants
scanter
trances
capes
paces
space
caret
cater
crate
trace
carets
caters
caster
crates
reacts
recast
traces
catered
created
reacted
cider
cried
dicer
claimed
decimal
declaim
medical
claps
clasp
scalp
code
coed
deco
construe
counters
recounts
trounces
corset
escort
sector
cratered
retraced
terraced
cruel
lucre
ulcer
dale
deal
lade
lead
dare
dear
read
danger
gander
garden
ranged
darters
retards
starred
traders
dater
rated
trade
tread
daters
trades
treads
stared
dates
sated
stead
dearth
hatred
thread
dearths
hardest
hatreds
threads
trashed
decanter
cantered
recanted
deigns
design
signed
singed
deist
diets
edits
sited
tides
demerit
merited
mitered
denter
rented
tender
deltas
lasted
slated
demo
dome
mode
desert
deters
rested
detail
dilate
tailed
detains
instead
sainted
stained
detour
routed
toured
diaper
paired
repaid
diet
edit
tide
tied
direst
driest
stride
discounter
introduces
reductions
does
dose
odes
doters
sorted
stored
dowry
rowdy
wordy
drapes
padres
parsed
rasped
spared
spread
drawer
redraw
reward
warder
warred
dues
sued
used
duster
rudest
rusted
earned
endear
neared
earnest
eastern
nearest
earns
nears
saner
snare
ears
eras
sear
earth
hater
heart
east
eats
sate
seat
teas
elan
lane
lean
emigrants
mastering
streaming
emoter
meteor
remote
enlarge
general
gleaner
emit
item
mite
time
emits
items
mites
smite
times
endive
envied
veined
enlist
inlets
listen
silent
tinsel
enters
nester
resent
tenser
eons
nose
ones
esprit
priest
sprite
stripe
esprits
persist
spriest
sprites
stripes
ester
reset
steer
terse
trees
ether
there
three
evil
live
veil
vile
filets
itself
stifle
filter
lifter
trifle
flow
fowl
wolf
forest
fortes
foster
softer
glare
lager
large
regal
gilder
girdle
glider
gnus
guns
snug
sung
goer
gore
ogre
gory
gyro
orgy
gust
guts
tugs
hare
hear
rhea
hares
hears
rheas
share
shear
heaps
phase
shape
heros
hoers
horse
shore
hoes
hose
shoe
hops
posh
shop
ideals
ladies
sailed
inks
sink
skin
ires
rise
sire
kale
lake
leak
lair
liar
rail
lame
male
meal
lameness
nameless
salesman
lament
mantel
mantle
mental
lapse
leaps
pales
peals
pleas
sepal
last
salt
slat
late
tale
teal
leap
pale
peal
plea
leapt
petal
plate
pleat
least
slate
stale
steal
tales
teals
lemons
melons
solemn
limes
miles
slime
smile
list
silt
slit
lips
lisp
slip
lisper
perils
pliers
lister
liters
litres
relist
tilers
livers
silver
sliver
loop
polo
pool
looped
poodle
pooled
loops
polos
pools
sloop
spool
lopes
poles
slope
lots
lost
slot
lusters
results
rustles
manes
manse
means
names
marines
remains
seminar
mast
mats
tams
master
stream
tamers
mate
meat
tame
team
mates
meats
steam
tames
teams
merit
mitre
remit
timer
merits
mister
miters
mitres
remits
timers
mesa
same
seam
nails
slain
snail
naive
ravine
vainer
nape
neap
pane
naps
pans
snap
span
nets
nest
sent
tens
nope
open
peon
pone
noter
toner
tenor
notes
onset
stone
tones
now
own
won
observe
obverse
verbose
opt
pot
top
opts
post
pots
stop
tops
owns
snow
sown
paled
pedal
plead
palest
pastel
petals
plates
pleats
staple
panel
penal
plane
pares
parse
pears
rapes
reaps
spare
spear
parley
pearly
player
replay
parroted
predator
prorated
teardrop
pars
raps
rasp
spar
parses
passer
spares
sparse
spears
paltry
partly
raptly
parts
strap
traps
parse
pears
spare
spear
parsley
parleys
players
replays
sparely
part
rapt
trap
parties
pastier
pirates
traipse
past
pats
spat
taps
paste
peats
septa
spate
tapes
paws
swap
wasp
pelts
slept
spelt
pertness
presents
serpents
pest
pets
step
piers
pries
spire
pines
snipe
spine
pinto
piton
point
pintos
piston
pitons
points
pores
poser
prose
ropes
spore
potters
protest
spotter
present
repents
serpent
raps
rasp
spar
rashes
shares
shears
rattles
starlet
startle
realist
saltier
retails
recused
reduces
rescued
secured
reigns
resign
signer
singer
reins
resin
rinse
risen
siren
repaint
painter
pertain
repaints
painters
pantries
pertains
rescue
recuse
secure
reset
steer
terse
trees
resort
roster
sorter
restrain
retrains
strainer
terrains
trainers
retests
setter
street
tester
retrain
terrain
trainer
rite
tier
tire
rites
tiers
tires
tries
rosiest
sorties
stories
saint
satin
stain
salve
slave
vales
veals
seated
sedate
teased
serve
sever
veers
verse
sinew
swine
wines
wisens
skate
stake
steak
takes
teaks
skated
staked
tasked
slates
steals
tassel
state
taste
teats
steer
reset
terse
trees
stew
wets
wets
stow
tows
twos
sway
ways
yaws
taster
tetras
treats
thickets
thickest
thickset
weird
wired
wider
whiter
wither
writhe
atom – bomb meals – males saint – satin
avenge – Geneva meals – Salem sales – seals
balm – lamb mean – mane salts – lasts
blot – bolt melon – lemon salvages – Las Vegas
blow – bowl moist – omits sharp – harps
brag – grab more – Rome shrub – brush
chum – much needs – dense siren – rinse
coal – cola nerved – Denver skids – disks
counts – Tucson none – neon skill – kills
diagnose – San Diego nude – dune snail – nails
diary – dairy ocean – canoe sober – robes
domains – Madison pace – cape soils – oils
dottier – Detroit pairs – Paris solo – Oslo
fired – fried pale – leap spray – prays
fringe – finger panels – Naples stack – tacks
hasten – Athens parks – spark stick – ticks
iced – dice pools – spool strip – trips
inch – chin ports – sport study – dusty
keen – knee posts – stops team – meat
lamp – palm races – cares tooled – Toledo
last – salt reap – pear votes – stove
limped – dimple reef – free waits – waist
lion – loin robed – bored wasps – swaps
looted – Toledo rock – cork wells – swell
lump – plum room – moor west – stew
march – charm ropes – pores what – thaw
mash – hams

Yawn

Growing inequalities and the yawning gap[wide open] in the social power among castes and classes have made untruth a medium of exercising power and of registering dissent. Majoritarian cultural nationalism has emerged as an expression of diverse and disparate changes.

The Telegraph: 26.07.19

Scientificity

Scientificity and productivism were the sources of fascism in the 20th century but could speed, consumption and impatience with facts be the sources of fascism in the 21st century? The speed of technological changes and the dispersion of digital images have transformed the way we experience reality. Speed dislodges the gestation required to manufacture scientific knowledge and register it as truth to exercise power and control.

The Telegraph: 26.07.19